ABD'de yapılan yeni bir kamuoyu yoklaması, Cumhuriyetçi Parti seçmenleri arasında eşcinsel evliliklerin yasal olarak tanınmasına verilen desteğin son yıllarda önemli ölçüde düştüğünü ortaya koydu. Gallup tarafından gerçekleştirilen Değerler ve İnançlar anketine göre, Cumhuriyetçi seçmenlerin yalnızca %39'u eşcinsel evliliklerin yasal olması gerektiğini düşünüyor. Bu oran, 2022'de %55 iken 2023'te %44'e gerilemiş ve şimdi de %39'a düşerek son on yılın en düşük seviyesine indi. Anket, aynı eğilimin LGBTQ+ hakları konusunda da görüldüğünü, Cumhuriyetçilerin bu alandaki desteğinin de belirgin bir azalma gösterdiğini işaret ediyor.
Gelişmenin arka planı
Gallup'un Nisan 2024'te 5.000'den fazla yetişkinle yaptığı ankete göre, genel olarak ABD'de eşcinsel evliliğe destek %69 ile tarihsel zirveye yakın seyrediyor. Ancak bu destek, siyasi parti aidiyetine göre büyük farklılıklar gösteriyor. Demokrat seçmenlerde eşcinsel evliliğe destek %84 ile yüksek kalırken, bağımsız seçmenlerde bu oran %68. Cumhuriyetçilerde ise destek oranı %39'a kadar gerilemiş durumda.
Siyasi gözlemciler, bu düşüşün birkaç faktöre bağlı olabileceğini belirtiyor. Bunlardan ilki, muhafazakâr medya ve Cumhuriyetçi siyasetçilerin son yıllarda LGBTQ+ karşıtı söylemlerini artırması. Özellikle Florida'da kabul edilen ve okullarda cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği tartışmalarını kısıtlayan "Gey Söyleme" yasası (Don't Say Gay) gibi düzenlemeler, tabanı bu konuda daha fazla mobilize etti. Ayrıca, 2022'de ABD Yüksek Mahkemesi'nin kürtaj hakkını kaldıran Dobbs kararı sonrası muhafazakâr hareketin diğer sosyal konularda da ilerleme kaydedebileceği algısı, Cumhuriyetçilerin eşcinsel evlilik konusundaki tutumlarını yeniden değerlendirmelerine yol açmış olabilir.
Uzmanlar, 2015 yılında Yüksek Mahkeme'nin Obergefell kararıyla eşcinsel evliliklerin ülke çapında yasal hale gelmesinin ardından, birçok Cumhuriyetçinin bu durumu kabullenme eğiliminde olduğunu, ancak son yıllarda partinin kültür savaşlarını yoğunlaştırmasının desteği azalttığını ifade ediyor. Özellikle 2024 başkanlık seçimlerine giderken, Trump kampanyasının ve diğer Cumhuriyetçi adayların LGBTQ+ karşıtı mesajları, partililer arasında bu konudaki görüşlerin sertleşmesine neden oluyor.
Bölgesel veya küresel boyut
ABD'deki bu eğilim, sadece iç politika açısından değil, küresel insan hakları bağlamında da önemli yansımalar taşıyor. ABD, soğuk savaş sonrası dönemde eşcinsel hakları konusunda ilerici adımlar atan ülkeler arasında yer alıyordu. Ancak Cumhuriyetçi tabandaki bu gerileme, ABD'nin bu konudaki uluslararası imajını etkileyebilir. Dünyanın birçok bölgesinde eşcinsel evlilik hâlâ yasal değil ve ABD gibi bir süper gücün bu konuda geri adım atması, küresel LGBTQ+ hareketi için moral bozucu olabilir.
Ayrıca, Avrupa Birliği ülkeleri ve diğer Batılı müttefikler, ABD'nin sosyal konulardaki bu değişimini endişeyle izliyor. Özellikle Macaristan ve Polonya gibi yükselen muhafazakâr hükümetlerin olduğu Avrupa'da, ABD'deki bu eğilim, benzer politikalar için bir meşruiyet kaynağı olarak kullanılabilir. Küresel insan hakları örgütleri, ABD'deki bu düşüşün diğer ülkelerde de eşcinsel haklarına yönelik saldırıları teşvik edebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu gelişme, Türkiye'deki siyasi tartışmalarla doğrudan bağlantılı olmasa da, küresel ölçekte muhafazakâr dalganın yükselişini göstermesi açısından önemli. Türkiye'de de son yıllarda LGBTQ+ haklarına yönelik toplumsal ve siyasi baskılar artıyor. ABD gibi bir ülkede bu tür bir gerileme, Türkiye'deki muhafazakâr çevreleri cesaretlendirebilir ve benzer politikaların uygulanmasına zemin hazırlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa Birliği üyelik sürecinde insan hakları kriterleri önemli bir yer tutuyor; ABD'deki bu eğilim, AB'nin bu konudaki tutumunu da etkileyebilir ve Türkiye'nin bu alandaki reform yükümlülüklerini hafifletebilir. Ancak, Türkiye'deki kamuoyunun büyük bir kısmı eşcinsel evliliğe mesafeli olduğu için, bu gelişmenin doğrudan bir etkisi sınırlı kalabilir.
