ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in Eylül ayında gerçekleştireceği ABD ziyareti öncesinde Pekin yönetiminin Boeing'den ilave uçak alımına "çok sıcak baktığını" söyledi. Bessent, Çin'in ziyaret sırasında 200 uçaklık bir sipariş vermeyi kabul ettiğini belirtti. Bu açıklama, iki ülke arasında ticaret savaşının gölgesinde şekillenen diplomatik temaslar öncesinde önemli bir sinyal olarak yorumlanıyor. ABD'nin Çin'e yönelik gümrük tarifelerinin ardından Boeing'in Pekin'den yeni sipariş alması, hem şirket hem de ikili ilişkiler için kritik bir dönemeç olabilir.
Boeing'in Çin pazarındaki stratejik önemi
Boeing, Çin pazarında Airbus ile kıyasıya rekabet ediyor. Çin, dünyanın en hızlı büyüyen havacılık pazarlarından biri ve Boeing'in küresel satışlarında kilit rol oynuyor. Ancak son yıllarda yaşanan 737 MAX kazaları ve ABD-Çin ticaret savaşı, Boeing'in Çin'deki satışlarını olumsuz etkiledi. Xi Jinping'in 2017'deki son ABD ziyaretinde 300 uçaklık bir sipariş açıklanmış, ancak bu siparişin bir kısmı henüz teslim edilmemişti. Bessent'in açıklaması, Trump yönetiminin ticaret müzakerelerinde elini güçlendirmek için Boeing'i bir koz olarak kullandığını gösteriyor. Uzmanlar, 200 uçaklık yeni bir siparişin Boeing'in üretim hatlarını canlandırabileceğini ve ABD'de istihdam yaratabileceğini belirtiyor.
Çin tarafı ise bu tür büyük alımları genellikle siyasi ilişkilerin yumuşadığı dönemlerde duyuruyor. Xi Jinping'in Eylül ziyareti, iki ülke arasında Şanghay İşbirliği Örgütü ve G20 zirveleri öncesinde kritik bir temas olacak. Ancak Bessent'in açıklaması, henüz resmi bir anlaşma imzalanmadığını da ortaya koyuyor. Bu nedenle sürecin nasıl ilerleyeceği merakla bekleniyor.
Küresel ticaret ve havacılık sektörüne yansımaları
Böyle bir anlaşma, küresel ticaret dengelerini de etkileyebilir. ABD-Çin ticaret savaşının en sıcak döneminde Boeing'in yeni sipariş alması, iki ülke arasındaki ekonomik bağımlılığı yeniden gündeme getiriyor. Öte yandan Airbus, Çin pazarında Boeing'in en büyük rakibi ve Pekin'in siparişlerini siyasi mesaj vermek için kullandığı biliniyor. 2023'te Çin, Airbus'a 160 uçaklık bir sipariş vermişti. Bu nedenle Boeing'in kazanacağı yeni sipariş, Avrupalı rakibine karşı önemli bir hamle olacak. Ayrıca anlaşma, Boeing'in 737 MAX üretimini artırmasına ve tedarik zincirindeki darboğazları aşmasına yardımcı olabilir. Ancak her iki ülkedeki siyasi gerilimlerin anlaşmayı geciktirebileceği de belirtiliyor. Özellikle Tayvan ve teknoloji savaşı gibi konular, müzakereleri zorlaştırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, havacılık sektöründe hem Boeing hem de Airbus ile iş birliği yapıyor. Turkish Airlines, filosunda her iki markadan da uçak bulunduruyor. ABD-Çin arasındaki bu tür büyük anlaşmalar, küresel uçak fiyatlarını ve tedarik sürelerini etkileyebilir. Ayrıca Türkiye'nin Çin ile olan ticari ilişkileri ve ABD ile savunma sanayiindeki gerginlikler düşünüldüğünde, iki büyük gücün yumuşama sinyalleri Ankara için de önemli. Ancak Türkiye'nin bu anlaşmaya doğrudan bir müdahalesi veya etkisi bulunmuyor. Dolaylı etki olarak, küresel ticaretin canlanması Türkiye'nin ihracatına da olumlu yansıyabilir.
