ABD yönetiminin, Hint Okyanusu'nda stratejik öneme sahip Çagos Takımadaları'nı (Chagos Adaları) satın almayı değerlendirdiği bildirildi. İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre, Washington yönetimi, Birleşik Krallık'a ait olan ancak uluslararası anlaşmazlıklara konu olan bu adaların kontrolünü ele geçirmek için görüşmelere başladı. Adalar, ABD'nin Diego Garcia askeri üssüne ev sahipliği yapıyor ve bölgedeki deniz yollarının güvenliği açısından kritik bir konumda bulunuyor.
Gelişmenin arka planı
Çagos Takımadaları, 1965 yılında İngilizler tarafından Mauritius'tan ayrılarak Britanya Hint Okyanusu Toprakları olarak oluşturuldu. Adaların en büyüğü olan Diego Garcia, 1970'lerden bu yana ABD tarafından askeri üs olarak kullanılıyor. Ancak bölge, Mauritius'un egemenlik iddiası ve adalardan zorla çıkarılan Çagossiyalıların hak mücadelesi nedeniyle uluslararası hukukta tartışmalı bir statüye sahip.
Uluslararası Adalet Divanı (ICJ) 2019'da adaların Mauritius'a ait olduğuna ve İngiliz yönetiminin hukuka aykırı olduğuna karar verdi. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu da bu kararı onaylayarak İngiltere'ye adaları altı ay içinde devretmesi çağrısında bulundu. Ancak Londra, bu kararları tanımadı ve adalardaki askeri varlığını sürdürdü.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin Çagos Adaları'nı satın alma girişimi, Hint Okyanusu'ndaki askeri ve jeopolitik dengeleri yeniden şekillendirebilir. Diego Garcia üssü, Orta Doğu ve Asya-Pasifik arasındaki deniz yollarını kontrol etmek için stratejik bir öneme sahip. Özellikle Çin'in Hint Okyanusu'ndaki etkisini artırması ve Pakistan, Sri Lanka, Maldivler gibi ülkelerle askeri iş birliği geliştirmesi, ABD'nin bölgeye olan ilgisini artırıyor.
İngiltere ise adalardaki egemenlik sorunu ve uluslararası baskılar nedeniyle zor bir durumda. Olası bir satış, İngiltere'nin uluslararası hukuktaki pozisyonunu daha da karmaşık hale getirebilir. Ayrıca Mauritius ve Çagossiyalı aktivistler, satış girişimine şiddetle karşı çıkıyor.
Anlaşmanın gerçekleşmesi halinde, ABD'nin bölgedeki askeri varlığı daha da güçlenecek ve Çin'in etkisine karşı bir denge unsuru oluşacak. Ancak satış, uluslararası hukuk ve adaletin yerine getirilmesi açısından ciddi soru işaretleri yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çagos Adaları'nın ABD tarafından satın alınması, Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmese de, Hint Okyanusu'ndaki güç dengelerini etkileyebilir. Türkiye, son yıllarda Afrika ve Hint Okyanusu havzasında daha aktif bir dış politika izliyor; Somali'deki askeri varlığı, Katar ve Pakistan ile iş birliği bu kapsamda değerlendirilebilir. ABD'nin bölgedeki askeri hakimiyetini artırması, Türkiye'nin deniz ulaşım hatları ve enerji güvenliği üzerindeki etkisini sınırlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin uluslararası hukuka ve adalete vurgu yapan dış politikası göz önüne alındığında, Çagossiyalıların haklarının ihlali endişe vericidir. Ankara, bu süreçte diplomatik olarak Mauritius ve uluslararası toplumla iş birliği yapabilir.
