ABD borsaları, Ortadoğu'da artan jeopolitik gerginlikler ve teknoloji devlerinin üçüncü çeyrek kâr raporları öncesinde yatırımcıların temkinli davranmasıyla haftanın son işlem gününde düşüş yaşadı. Dow Jones Sanayi Endeksi %0.5, S&P 500 Endeksi %0.7 ve Nasdaq Bileşik Endeksi %0.9 değer kaybetti. Analistler, İran-ABD arasındaki son askeri hareketliliğin ve büyük teknoloji şirketlerinin beklentileri karşılamayan bilançolarının piyasalardaki satış baskısını tetiklediğini belirtiyor.
Jeopolitik riskler ve piyasa tepkisi
Briefing.com analisti Patrick O’Hare, "ABD-İran ilişkileri şu an biraz gergin görünüyor" ifadesiyle durumu özetledi. İran'ın, nükleer programına ilişkin uluslararası baskılara rağmen uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırdığına dair haberler, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını artırmasıyla birleşince yatırımcıları tedirgin etti. Özellikle savunma ve enerji sektörlerinde hisse alım satımları yoğunlaşırken, petrol fiyatları %2'nin üzerinde yükseldi.
Öte yandan, Alphabet (Google'ın çatı şirketi), Amazon ve Microsoft gibi teknoloji devlerinin bu hafta açıklayacağı bilançolar öncesinde yatırımcılar temkinli bir bekleyişe geçmiş durumda. Goldman Sachs'ın hafta başında yayımladığı bir raporda, yüksek faiz ortamının teknoloji şirketlerinin büyüme hızını yavaşlatabileceği uyarısı yapılmıştı. Bu durum, Nasdaq'ın değer kaybını diğer endekslere göre daha belirgin hale getirdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Ortadoğu'daki gerginlik, dünya genelinde risk iştahını azaltırken, Asya ve Avrupa borsaları da ABD'deki satış dalgasından etkilendi. Japonya'nın Nikkei endeksi %1,2, Almanya'nın DAX endeksi %0,8 düştü. Küresel piyasalardaki bu olumsuz hava, gelişmekte olan ülke para birimlerinde de değer kaybına yol açtı. Türk lirası, dolar karşısında haftanın son işlem gününde %0,3 değer kaybederek 30,15 seviyesine geriledi.
Uzmanlar, İran-ABD arasındaki gerilimin tırmanması halinde petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkabileceğini ve bunun küresel enflasyonist baskıları yeniden canlandırabileceğini öngörüyor. Ayrıca, Süveyş Kanalı ve Basra Körfezi'nde olası bir askeri çatışma, enerji arz güvenliğine ilişkin endişeleri artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ortadoğu'da artan gerginlik, Türkiye için hem risk hem de fırsat barındırıyor. Petrol ithalatçısı olan Türkiye, yükselen enerji fiyatlarından olumsuz etkilenebilir. Öte yandan, Türkiye'nin İran ile sınır komşusu olması ve ABD ile karmaşık ilişkileri, Ankara'yı bölgedeki gelişmelerde dikkatli bir denge politikası izlemeye zorluyor. Küresel risk iştahındaki azalma, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin borçlanma maliyetlerini artırabilir. Ancak, kriz ortamında Türkiye'nin enerji koridoru rolü, özellikle doğalgaz transitinde stratejik önemini artırabilir.
