ABD Başkanı Donald Trump, 12 Ekim 2025 Pazar günü İsrail'e gitmek üzere yola çıktığı uçakta yaptığı açıklamada, Gazze'deki savaşın sona erdiğini ve Ortadoğu'nun “normalleşmeye” başlayacağını söyledi. Trump'ın bu ifadeleri, 15 aydır devam eden İsrail-Hamas çatışmasının sona erdiğine dair en net işaret olarak yorumlanıyor. Başkan, Barış ve istikrar için kritik bir dönemeçteyiz diyerek, bölgesel normalleşme sürecinin başladığını vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı: Gazze Savaşı'nın Sona Ermesi
Gazze'deki savaş, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e düzenlediği saldırıyla başlamış ve İsrail'in büyük çaplı askeri operasyonlarıyla 2025 yılına kadar sürmüştü. Çatışmalar, 45 binden fazla Filistinli ve 2 bin İsrail askerinin ölümüne yol açtı. Ateşkes görüşmeleri Mısır, Katar ve ABD'nin arabuluculuğunda aylarca sürmüş, ancak taraflar arasındaki derin güvensizlik nedeniyle sonuç alınamamıştı. Trump'ın açıklaması, ateşkes şartlarının nihayet kabul edildiğini ve savaşın resmen sona erdiğini gösteriyor.
Trump, İsrail ziyareti sırasında Başbakan Binyamin Netanyahu ile bir araya gelecek. Görüşmede, Gazze'nin yeniden inşası, esir takası ve bölgesel güvenlik düzenlemeleri ele alınacak. Beyaz Saray'dan yapılan ön bilgilendirmeye göre, ABD'nin Gazze'nin yeniden inşası için 5 milyar dolarlık bir fon ayırması bekleniyor. Ayrıca, uluslararası bir gözetim mekanizması kurulması ve İsrail-Hamas arasında kalıcı bir barış anlaşması için müzakerelerin başlatılması planlanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Normalleşme Süreci ve Yansımaları
Trump'ın “normalleşme” vurgusu, savaşın sadece Gazze için değil, tüm Ortadoğu için bir dönüm noktası olduğunu gösteriyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi Körfez ülkeleri, İsrail'le normalleşme sürecine hız vermiş durumda. Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Trump'ın açıklamasına olumlu tepki vererek “Bölgemizde yeni bir şafak doğuyor” ifadesini kullandı. İran ve Hizbullah ise süreci dikkatle izliyor; Tahran yönetimi, “Filistin davasının ihanete uğradığı” gerekçesiyle eleştirilerde bulundu.
Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, ateşkesi memnuniyetle karşılarken, insani yardımların Gazze'ye ulaştırılması için acil bir plan açıkladı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, “Bu, bölge halkları için kalıcı barışın inşa edilmesinde bir başlangıçtır” dedi. Küresel enerji piyasaları ise gelişmeye olumlu tepki verdi; petrol fiyatları yüzde 3 düşerek varil başına 72 dolara geriledi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Gazze savaşının sona ermesi ve başlayan normalleşme süreci, Türkiye'nin Ortadoğu politikasında yeni bir denklem yaratıyor. Filistin yanlısı söylemiyle öne çıkan Ankara, ateşkesi desteklerken İsrail'le ilişkilerin yeniden inşası için kendine fırsat arayacak. Türkiye, Gazze'nin yeniden inşasında inşaat ve altyapı şirketlerine önemli roller üstlenebilir. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki enerji işbirliği ve Mısır'la ilişkiler de normalleşmeden pozitif etkilenebilir. Öte yandan, Hamas'la olan bağları ve İran'la yakınlaşması, Türkiye'nin yeni dengelerde konumunu belirlemede kritik olacak. Dışişleri Bakanlığı, sürece dair detaylı bir değerlendirme yapılacağını duyurdu.
