Avrupa Birliği, yasadışı balıkçılıkla mücadele amacıyla hayata geçirdiği yeni bir ithalat denetim sisteminin, Amerika Birleşik Devletleri'nden gelen pollock yüklerinin günlerce limanlarda mahsur kalmasına neden olmasının ardından, söz konusu kontrolleri geçici olarak ertelemek zorunda kaldı. Karar, AB'nin ticaret ortaklarıyla olan ilişkilerinde dengeyi koruma çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Sistem neden tıkandı?
AB'nin Yasadışı, Bildirilmeyen ve Düzensiz (IUU) Balıkçılık Yönetmeliği kapsamında uygulamaya konan yeni dijital izleme sistemi, ithal edilen her balık ürününün avlanma noktasından tüketiciye kadar tüm tedarik zincirini belgelemeyi hedefliyordu. Ancak sistem, özellikle ABD'den gelen pollock sevkiyatlarında beklenmedik bir darboğaz yarattı. Alaska'dan avlanarak AB'ye gönderilen büyük miktardaki pollock yükleri, gerekli belgelerin eksik veya hatalı olması nedeniyle Hollanda, Belçika ve Almanya gibi önemli giriş limanlarında günlerce bekletildi.
AB Komisyonu'ndan yapılan açıklamada, sistemin tam olarak devreye alınmadan önce bir geçiş dönemi yaşandığı ve bu süreçte bazı uyum sorunları ortaya çıktığı belirtildi. Yetkililer, sorunun çözümü için ABD'li tedarikçiler ve ulusal otoritelerle yakın iş birliği içinde çalışıldığını ifade etti.
Küresel ticaret ve balıkçılık politikalarına etkisi
Bu gelişme, yalnızca AB-ABD ticaretini etkilemekle kalmıyor, aynı zamanda küresel balıkçılık yönetimi açısından da önemli bir sınava işaret ediyor. AB, IUU balıkçılıkla mücadelede öncü bir rol üstlenirken, bu tür teknik aksaklıklar sistemin uygulanabilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor. Uzmanlar, benzer sorunların gelecekte diğer ihracatçı ülkeler için de yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, AB'nin kontrolleri ertelemesi, kısa vadede ticaret akışını rahatlatsa da, uzun vadede yasadışı balıkçılıkla mücadele hedeflerini zayıflatabileceği endişesini doğuruyor.
ABD Tarım Bakanlığı, sorunun çözümü için AB'ye teknik destek sunduklarını ve iki taraf arasında yoğun diplomatik temasların sürdüğünü açıkladı. Pollock, özellikle işlenmiş ürünler olarak AB pazarında önemli bir yer tutuyor ve bu durum, tedarik zincirindeki aksaklıkların gıda fiyatlarına yansıyabileceği endişesini de beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, balıkçılık sektöründe önemli bir oyuncu olmasa da, AB'nin IUU yönetmeliği kapsamında üçüncü ülkelere yönelik uygulamaları doğrudan ilgisini çekiyor. Türk balıkçılık ürünleri ihracatçıları, benzer bir belgeleme süreciyle karşı karşıya kalabilir. Bu durum, özellikle Türkiye'nin AB'ye yaptığı su ürünleri ihracatında ek maliyetler ve gecikmeler yaratma potansiyeli taşıyor. Ayrıca, AB'nin bu tür teknik aksaklıkları, ticaret ortaklarına yönelik düzenlemelerin uygulanmasında esnekliğe ihtiyaç olduğunu gösteriyor. Türkiye, olası bir sorun yaşanmaması için AB standartlarına uyum sürecini hızlandırmalı ve tedarik zinciri yönetimini güçlendirmelidir.
