Londra yakınlarındaki RAF Fairford üssünde konuşlu tüm ABD Hava Kuvvetleri B-1 bombardıman uçakları, 4 Ekim Pazar günü saatler içinde ABD'ye doğru yola çıktı. On iki uçak, Washington'un Avrupa'daki tek ileri bombardıman üssü olan Fairford'dan ayrıldı. Herhangi bir tören düzenlenmedi. ABD Avrupa Komutanlığı (EUCOM), yalnızca "tüm ABD bombardıman uçaklarının" üsten ayrıldığını doğruladı. Bu ani çekilme, askeri ve diplomatik çevrelerde çeşitli yorumlara yol açtı.
Ani çekilmenin arka planı
B-1 Lancer, ABD Hava Kuvvetleri'nin en büyük ve en çok yönlü bombardıman uçaklarından biri. Değişken kanat yapısı ve yüksek mühimmat kapasitesiyle öne çıkan bu uçaklar, son yıllarda Avrupa'da düzenli olarak konuşlandırılıyordu. Fairford, ABD'nin Avrupa'daki bombardıman uçağı operasyonları için kritik bir üs konumunda. Uçakların ayrılışının ardından üste başka bir bombardıman filosunun konuşlandırılıp konuşlandırılmayacağı henüz bilinmiyor. EUCOM'un açıklaması, hareketin rutin bir rotasyon olup olmadığına dair netlik sağlamadı.
B-1'lerin Avrupa'daki varlığı, özellikle Rusya ile artan gerilim dönemlerinde caydırıcılık mesajı olarak kullanılıyordu. Uçakların ayrılışının, Moskova'ya yönelik bir sinyal olarak yorumlanması da mümkün. Zira ABD, son dönemde Ukrayna'ya verdiği desteği sürdürürken, Rusya'ya karşı askeri baskıyı artırma sinyalleri veriyordu. Ancak bombardıman uçaklarının çekilmesi, aynı zamanda Washington'un Avrupa'daki askeri varlığını gözden geçirdiği şeklinde de okunabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
B-1'lerin ayrılışı, NATO'nun doğu kanadındaki güvenlik dengelerini etkileyebilir. Özellikle Polonya ve Baltık ülkeleri, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını Rusya'ya karşı bir güvence olarak görüyor. Uçakların çekilmesi, bu ülkelerde endişeye yol açabilir. Öte yandan, ABD'nin Asya-Pasifik'e odaklanma stratejisi (Pivot to Asia) kapsamında Avrupa'daki kaynaklarını azalttığı yönünde yorumlar da var. Ancak ABD yetkilileri, Avrupa'daki taahhütlerinin devam ettiğini vurguluyor.
Askeri uzmanlar, B-1'lerin ayrılışının geçici bir konuşlandırma değişikliği olabileceğini, ancak aynı zamanda Moskova'ya "biz buradaydık, istediğimizde döneriz" mesajı da verebileceğini belirtiyor. Uçakların geri dönüşü veya yeni bir filonun konuşlandırılması, önümüzdeki günlerde netlik kazanacak. Bu arada, Rusya'nın hamlesine ilişkin açıklama yapılmadı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD bombardıman uçaklarının Avrupa'dan çekilmesi, Türkiye'nin güvenlik algısını doğrudan etkilemez gibi görünse de, NATO içindeki dengeler açısından önemli. Türkiye, Karadeniz ve Doğu Akdeniz'de Rusya ile dengeli bir ilişki yürütürken, ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığındaki dalgalanmalar, ittifak içi dayanışma ve caydırıcılık konusunda soru işaretleri yaratabilir. Ayrıca, ABD'nin Asya-Pasifik'e yönelmesi, Türkiye'nin Batı ittifakı içindeki konumunu yeniden düşünmesine neden olabilir. Ankara, savunma sanayii ve bölgesel güvenlik açısından çok yönlü politikalarını sürdürecektir.
