ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Avustralya İşçi Partisi hükümetinin sosyal medya algoritmalarına yönelik düzenleme planını protesto etmek üzere Canberra'ya baskı yapmaya hazırlanıyor. Beyaz Saray, ticaret ortaklarını Amerikan teknoloji sektörüne "dijital hizmet vergileri, para cezaları ve diğer gasp biçimlerini dayatmaktan" kaçınmaları konusunda uyardı. Bu gelişme, Washington ile müttefiki Avustralya arasında dijital düzenlemeler konusunda yeni bir gerilim hattı oluşturuyor.
Gelişmenin Arka Planı
Avustralya İşçi Partisi hükümeti, gençlerin sosyal medya kullanımını sınırlamak ve platformların şeffaflığını artırmak amacıyla bir dizi yasal düzenleme üzerinde çalışıyor. Bu kapsamda, sosyal medya şirketlerinin algoritmalarını denetleyecek ve yaş doğrulama sistemleri getirecek yeni kurallar gündemde. Ancak ABD yönetimi, bu tür düzenlemelerin Amerikan teknoloji devlerine yönelik ayrımcı uygulamalar olduğunu savunuyor.
Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, "dijital hizmet vergileri, fahiş para cezaları ve diğer gasp yöntemleriyle ABD teknoloji şirketlerinin hedef alınmasına müsamaha gösterilmeyeceği" belirtildi. ABD Ticaret Temsilciliği'nin (USTR) konuyu yakından takip ettiği ve gerekli görülmesi halinde ticaret yaptırımlarını devreye alabileceği ifade ediliyor.
Bu uyarı, ABD'nin son yıllarda dijital hizmet vergileri konusunda Avrupa ülkelerine karşı yürüttüğü mücadelenin bir benzerinin Avustralya'ya yöneltilmesi anlamına geliyor. Fransa, İngiltere ve İtalya gibi ülkelerin dijital vergilerine karşı misilleme tehdidinde bulunan Washington, şimdi de Pasifik'teki en yakın müttefiklerinden birine benzer bir baskı uyguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Avustralya'nın sosyal medya düzenlemeleri, dünya genelinde dijital platformların denetlenmesine yönelik artan eğilimin bir parçası. Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ve Dijital Piyasalar Yasası (DMA), büyük teknoloji şirketlerine önemli yükümlülükler getiriyor. ABD ise bu tür düzenlemeleri kendi şirketlerine yönelik bir saldırı olarak görüyor ve ticaret müzakerelerinde baskı aracı olarak kullanıyor.
Avustralya daha önce de 2021'de Haber Medyası Pazarlık Yasası ile Google ve Facebook'u haber içerikleri için ödeme yapmaya zorlamıştı. O dönemde de ABD'den benzer tepkiler gelmişti. Şimdi ise algoritma düzenlemesi, iki ülke arasında yeni bir çatışma alanı yaratabilir. Avustralya hükümeti, egemenlik hakları çerçevesinde düzenleme yapma yetkisini savunuyor.
Uzmanlar, ABD'nin bu tutumunun yalnızca Avustralya ile sınırlı kalmayıp diğer ülkelere de gözdağı verme amacı taşıdığını belirtiyor. Dünya Ticaret Örgütü kuralları çerçevesinde dijital hizmet vergilerinin meşruiyeti tartışmalı olsa da, ABD'nin ikili baskı yöntemleri küresel ticaret sistemini zorluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Avustralya'ya yönelik baskısı, Türkiye'nin dijital platform düzenlemeleri açısından önemli dersler içeriyor. Türkiye de son yıllarda sosyal medya yasaları ve dezenformasyonla mücadele kapsamında düzenlemeler yapmış, bu düzenlemeler zaman zaman ABD ve Avrupa'dan eleştiri almıştı. Washington'un müttefiklerine bile dijital egemenlik alanında baskı yapmaktan çekinmemesi, Türkiye'nin kendi dijital politikalarını oluştururken karşılaşabileceği dış baskıları göz önünde bulundurması gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, çok kutuplu bir dünyada dijital düzenlemeler konusunda benzer pozisyondaki ülkelerle iş birliği yapmak, Türkiye'nin pazarlık gücünü artırabilir.
