ABD Adalet Bakanlığı, Kaliforniya eyaletinde 1 Ocak 2025'te yürürlüğe giren ve 'Glock switch' adı verilen bir aparatla yasadışı şekilde makineli tüfeğe dönüştürülebilen tabancaların satışını yasaklayan eyalet yasasına karşı federal dava açtı. Dava, eyaletin silah kontrolü konusundaki yetkisini sorgularken, federal hükümet ile eyalet arasında silah düzenlemeleri konusunda yeni bir hukuki mücadeleyi başlattı.
Gelişmenin arka planı
Kaliforniya Valisi Gavin Newsom tarafından imzalanan yasa, eyalette satılan yarı otomatik tabancaların, küçük bir plastik parça olan 'Glock switch' ile tam otomatik ateşleme kapasitesine kavuşturulmasını engellemeyi amaçlıyor. Bu aparat, piyasada 20 dolara kadar satılabiliyor ve silahı saniyede birden fazla mermi atabilen bir makineli tüfeğe dönüştürebiliyor. ABD'de son yıllarda bu tür dönüştürülmüş silahlarla işlenen şiddet olayları artarken, federal yasa bu aparatların üretimini ve satışını zaten yasaklamış durumda. Kaliforniya yasası ise bu aparatla dönüştürülebilen tüm tabancaların satışını yasaklayarak daha kapsamlı bir önlem getiriyor.
ABD Adalet Bakanlığı, dava dilekçesinde Kaliforniya yasasının federal silah yasalarıyla çeliştiğini ve eyaletin silah üreticileri ile satıcılarına yönelik düzenleme yapma yetkisini aştığını iddia ediyor. Bakanlık, federal yasanın bu tür dönüştürme aparatlarını zaten yasakladığını, ancak eyaletin bunu 'potansiyel olarak dönüştürülebilen' tüm silahlara genişleterek ticaretin önünde gereksiz bir engel oluşturduğunu savunuyor. Kaliforniya ise yasanın kamu güvenliğini korumak için gerekli olduğunu ve federal yasanın boşluklarını doldurduğunu belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu dava, ABD'deki silah kontrolü tartışmalarının eyaletler ile federal hükümet arasında nasıl bir hukuki savaşa dönüştüğünü gösteriyor. Kaliforniya, ülkede en sıkı silah yasalarına sahip eyaletlerden biri olarak bilinirken, Trump yönetiminin silah haklarını genişletme politikası bu tür davalarla sık sık karşı karşıya kalıyor. Uzmanlar, bu davanın sonucunun diğer eyaletlerde benzer yasaların önünü açabileceğini veya kapatabileceğini belirtiyor. Küresel olarak, ABD'deki silah şiddeti ve düzenlemeleri, diğer ülkelerdeki silah kontrol politikaları için de bir referans noktası oluşturuyor. Özellikle Avrupa Birliği ve Latin Amerika ülkeleri, ABD'den kaçak silah akışını engellemek için benzer önlemler almayı değerlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu dava, Türkiye'nin silah kontrolü politikaları açısından dolaylı bir öneme sahip. Türkiye, özellikle terörle mücadele kapsamında silah kaçakçılığına karşı sıkı önlemler alırken, ABD'de 'Glock switch' benzeri dönüştürme aparatlarının yasaklanması, kaçak silah ticaretinin önlenmesine katkı sağlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin de üyesi olduğu NATO çerçevesinde, müttefik ülkelerdeki silah düzenlemeleri, ortak güvenlik politikalarını etkileyebilir. Bu dava, silah kontrolünde federal-yerel yetki çatışmasının küresel yansımalarını göstermesi açısından Türk dış politika yapıcıları için bir örnek teşkil ediyor.
