ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), Cuma günü yaptığı açıklamayla, 1968 tarihli federal yasanın lisanslı silah satıcılarının 18 ila 20 yaş arasındaki kişilere tabanca satmasını yasaklayan hükmünü artık cezai olarak uygulamayacağını duyurdu. Bakanlığın Hukuk Müşavirliği Ofisi tarafından yayımlanan görüş, federal yasal düzenlemenin bu yaş grubu için artık yürürlükte olmadığını ve kolluk kuvvetlerinin bu tür satışları suç olarak kovuşturmaması gerektiğini belirtiyor.
Kararın Arka Planı ve Yasal Dayanak
Söz konusu yasa, 1968'de kabul edilen Silah Kontrol Yasası'nın (Gun Control Act) bir parçası olarak yürürlüğe girmişti. Yasa, lisanslı silah satıcılarının 21 yaşından küçük kişilere tabanca satmasını federal düzeyde yasaklıyordu. Ancak Adalet Bakanlığı'nın Hukuk Müşavirliği Ofisi, yaptığı hukuki inceleme sonucunda bu hükmün artık geçerli olmadığı sonucuna vardı. Bakanlık, kararın gerekçesi olarak yakın dönemdeki mahkeme kararlarını ve anayasal değerlendirmeleri gösterdi.
Adalet Bakanlığı yetkilileri, bu değişikliğin yalnızca cezai kovuşturma politikasını etkilediğini, yasanın kongre tarafından yürürlükten kaldırılmadığını vurguladı. Buna göre, federal yasa metni halen mevcut olsa da, bakanlık bu hükmü ihlal eden satıcılara karşı ceza davası açmayacak. Karar, özellikle silah hakları savunucuları tarafından olumlu karşılanırken, silah kontrolü yanlıları tarafından eleştirildi.
Adalet Bakanlığı'nın bu adımı, Trump yönetiminin silah düzenlemelerini geri alma yönündeki daha geniş politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Nitekim Axios'un haberine göre, yönetim daha önce de Alkol, Tütün, Ateşli Silahlar ve Patlayıcılar Bürosu (ATF) üzerindeki düzenleyici baskıyı azaltmaya yönelik adımlar atmıştı. Bu son karar, söz konusu politikanın yargısal ve idari alandaki en somut yansımalarından biri olarak öne çıkıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'de silah kontrolü, on yıllardır en tartışmalı iç politika konularından biri olmayı sürdürüyor. Ülkedeki kitlesel silahlı saldırıların ardından her seferinde federal düzenlemelerin sıkılaştırılması çağrıları yükseliyor; ancak Anayasa'nın İkinci Değişikliği'ne dayanan silah taşıma hakkı, bu tür girişimlerin önündeki en büyük engel olarak duruyor. Adalet Bakanlığı'nın son kararı, federal yargı ile eyalet yasaları arasındaki gerilimi de yeniden gündeme getiriyor. Zira bazı eyaletler 21 yaş altına tabanca satışını yasaklamaya devam edebilir; federal düzeydeki bu değişiklik, eyaletler arasında uygulama farklılıklarına yol açabilir.
Uluslararası alanda ise ABD'nin silah politikalarındaki gevşeme eğilimi, küresel silah ticareti ve güvenlik dengeleri açısından da izleniyor. ABD, dünyanın en büyük sivil silah pazarına sahip ülkesi konumunda. Federal düzenlemelerdeki her değişiklik, yalnızca ülke içindeki güvenlik dinamiklerini değil, aynı zamanda uluslararası silah üreticileri ve ihracatçıları için de önemli sinyaller içeriyor. Uzmanlar, bu kararın diğer ülkelerdeki silah yasaları tartışmalarına da örnek teşkil edebileceği görüşünde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu gelişme, doğrudan Türkiye'yi bağlayan bir düzenleme olmasa da, küresel silah politikaları ve NATO içi güvenlik iş birliği açısından dolaylı etkiler taşıyor. Türkiye, kendi silah mevzuatında 21 yaş altına tabanca satışını yasaklayan düzenlemelere sahip. ABD'nin federal düzeyde bu yasağı gevşetmesi, Türkiye'nin mevcut politikasını değiştirmesini gerektirmiyor; ancak uluslararası silah ticareti ve güvenlik normlarındaki kaymalar, uzun vadede Türkiye'nin de takip etmesi gereken bir alan. Ayrıca ABD'nin iç güvenlik politikalarındaki bu tür değişiklikler, iki ülke arasındaki savunma sanayii iş birliği ve ortak güvenlik algıları üzerinde dolaylı yansımalara yol açabilir.
