ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa Birliği'nin (AB) Amerikan teknoloji devlerine yönelik uyguladığı cezalara misilleme olarak Washington'ın Birliğe karşı yeni bir soruşturma başlatacağını ve bu sürecin ticari gerilimleri daha da tırmandırabileceğini açıkladı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, AB'nin dijital piyasa düzenlemeleri kapsamında verdiği cezaların 'haksız ve ayrımcı' olduğu savunularak, bu uygulamalara karşı 'güçlü bir yanıt' verileceği belirtildi.
Gelişmenin arka planı
Trump'ın bu tehdidi, Avrupa Komisyonu'nun geçtiğimiz haftalarda Apple, Google ve Meta gibi Amerikan teknoloji şirketlerine toplamda milyarlarca dolar tutarında ceza kesmesinin ardından geldi. AB, Dijital Piyasalar Yasası (DMA) ve Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında büyük teknoloji şirketlerinin piyasa gücünü kötüye kullandığı gerekçesiyle soruşturmalar başlatmış ve bazılarına rekor düzeyde para cezaları uygulamıştı. Washington yönetimi ise bu cezaların ABD'nin ticari çıkarlarına doğrudan zarar verdiğini ve küresel ticaret kurallarına aykırı olduğunu öne sürüyor. Başkan Trump, sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada, 'AB, bizim şirketlerimize karşı adil olmayan bir şekilde ceza kesiyor. Bu kabul edilemez. ABD olarak buna kayıtsız kalmayacağız ve yeni tarifeler uygulayacağız' ifadelerini kullandı.
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) tarafından yürütülecek olan soruşturmanın, AB'nin dijital ekonomi alanındaki düzenlemelerinin Amerikan şirketlerini hedef alıp almadığını araştıracağı belirtiliyor. Soruşturma sonucunda, AB'den ithal edilen bazı ürünlere gümrük tarifesi uygulanabileceği veya mevcut tarifelerin artırılabileceği ifade ediliyor. Uzmanlar, bu adımın iki kıta arasındaki ticari ilişkilerde yeni bir krize yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle 2018'de başlayan ve çelik-alüminyum tarifeleriyle alevlenen ticaret savaşının, şimdi de teknoloji alanına sıçrayabileceği değerlendiriliyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu gelişme, Atlantik'in iki yakası arasındaki ticari ilişkilerde zaten var olan gerilimi daha da artırıyor. ABD ile AB arasındaki ticaret hacmi yıllık 1,3 trilyon doları aşarken, iki taraf arasındaki anlaşmazlıkların küresel ekonomiye olumsuz yansımaları olabileceği belirtiliyor. Ekonomistler, ABD'nin uygulayabileceği yeni tarifelerin, özellikle Avrupa'nın ihracatını olumsuz etkileyeceğini ve küresel tedarik zincirlerinde aksamalara yol açabileceğini ifade ediyor. Ayrıca, bu hamlenin Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına aykırı olabileceği ve ticari misillemeleri tetikleyebileceği de tartışılıyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in yakın zamanda yaptığı açıklamada, 'AB, kurallara dayalı ticaret sistemini savunmaya devam edecektir. Tek taraflı önlemlere karşı gerekli yanıtları vereceğiz' dediği hatırlatılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin küresel ticaret dinamikleri açısından yakından takip etmesi gereken önemli bir konu. ABD ile AB arasındaki ticari gerilim, Türkiye'nin ihracat pazarlarını dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, otomotiv ve beyaz eşya gibi sektörlerde AB ile entegre bir üretim ağına sahip olup, AB'nin ihracatına yönelik tarifeler, Türk tedarikçilerini de olumsuz etkileyebilir. Öte yandan, bu tür gerilimler, Türkiye'nin alternatif pazar arayışlarını ve ticaret anlaşması stratejilerini öne çıkarabilir. Ayrıca, ABD'nin teknoloji şirketlerine yönelik cezalara karşı tarifeler uygulaması, küresel veri akışı ve dijital ticaret kuralları tartışmalarını da alevlendirebilir; bu da Türkiye'nin dijital ekonomi politikalarını şekillendirirken göz önünde bulundurması gereken bir faktördür.
