Brezilya'dan Hindistan'a, Mısır'dan Japonya'ya uzanan geniş bir coğrafyada BBC'nin gerçekleştirdiği kapsamlı bir kamuoyu yoklaması, Amerika Birleşik Devletleri'nin 250. kuruluş yıldönümünde dünya genelinde bu ülkeye yönelik duyguların ne kadar karmaşık olduğunu ortaya koydu. Yüzlerce kişiyle yapılan görüşmelerde, ABD hem 'güzel' hem de 'korkunç' sıfatlarıyla anılırken, bu iki zıt duygunun aynı anda var olabildiği bir tablo çizildi. Amerika'nın küresel bir güç olarak etkisi, kültürel cazibesi ve demokratik idealleri övülürken, dış politikasındaki çelişkiler, ekonomik eşitsizlikler ve toplumsal kutuplaşma sert bir dille eleştiriliyor.
Dünyanın gözünde Amerika: Hayranlık ve hayal kırıklığı arasında
BBC muhabirleri, 19 farklı ülkede sokak röportajları ve derinlemesine mülakatlar yaparak ABD'nin küresel imajını mercek altına aldı. Brezilya'nın São Paulo kentinde bir öğretmen olan Carlos Mendes, 'Amerika benim için özgürlüğün ve fırsatların ülkesi. Filmlerinde, müziğinde ve teknolojisinde hep bir adım önde. Ama son yıllarda gördüğüm kutuplaşma ve şiddet olayları beni endişelendiriyor' dedi. Hindistan'ın Mumbai kentinde bir yazılım mühendisi olan Priya Sharma ise 'Amerikan kültürü hayatımızın her alanında var. Ama ülkenin dış politikası bazen çifte standartlı geliyor. Özellikle Orta Doğu'daki müdahaleleri sorguluyorum' ifadelerini kullandı.
Mısır'ın başkenti Kahire'de bir üniversite öğrencisi olan Ahmed el-Sayed, ABD'nin demokrasi ve insan hakları söylemiyle gerçek politikaları arasındaki farka dikkat çekti: 'Amerika'nın ideallerine hayranım, ama pratikte bu idealleri her yerde uyguladığını söylemek zor. Özellikle Mısır'a yönelik politikalarında sık sık değişen bir tutum görüyoruz.' Güney Afrika'nın Johannesburg kentinde bir aktivist olan Thandiwe Mokoena ise 'Amerika, apartheid karşıtı mücadelede önemli bir rol oynadı. Ama günümüzde ekonomik eşitsizlikler ve ırkçılıkla mücadelede daha fazla adım atması gerekiyor' diye konuştu.
250 yıllık miras: Küresel bir süper gücün artıları ve eksileri
ABD'nin 1776'da bağımsızlığını ilan etmesinin üzerinden geçen 250 yıl, ülkeyi hem bir umut ışığı hem de bir çekişme kaynağı haline getirdi. Dünya genelinde yapılan anketler, ABD'ye olumlu bakanların oranının son on yılda düşüş eğiliminde olduğunu gösteriyor. Pew Araştırma Merkezi'nin 2023 verilerine göre, Almanya, Fransa ve Japonya gibi müttefik ülkelerde ABD'ye destek oranı yüzde 60'ın altına inmiş durumda. Bununla birlikte, ABD hâlâ küresel kültürden teknolojiye, ekonomiden bilime birçok alanda belirleyici bir güç olarak kabul ediliyor.
BBC'nin araştırması, ABD'nin en çok takdir edilen yönlerinin başında özgürlükçü değerler, yenilikçilik ve eğitim sisteminin geldiğini ortaya koydu. Özellikle genç nesiller, Amerikan filmleri, müzikleri ve sosyal medya platformları aracılığıyla ülkeye sempati besliyor. Ancak aynı gençler, iklim değişikliği konusundaki yetersiz adımlar, sağlık sistemindeki eşitsizlikler ve silahlanma sorununu sık sık dile getiriyor. Japonya'nın Tokyo kentinde bir üniversite öğrencisi olan Yuki Tanaka, 'Amerika'nın yenilikçi ruhuna hayranım. Ama silah kontrolü konusunda çok başarısız olduğunu düşünüyorum. Okul saldırıları haberlerini duymak beni üzüyor' dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin 250. yılında dünya kamuoyunda bu denli karmaşık bir tablo çizilmesi, Türkiye'nin ABD ile olan ilişkilerini de etkileyebilecek bir arka plan sunuyor. Türk dış politikası uzun süredir ABD ile ortaklık ve zaman zaman rekabet arasında gidip geliyor. Bu araştırmada ortaya çıkan 'güzel ve korkunç' ikilemi, Türkiye'deki ABD algısıyla da örtüşüyor. Bir yandan ABD'nin askeri ve ekonomik desteği stratejik önem taşırken, diğer yandan PYD/YPG'ye verilen destek, Fethullahçı Terör Örgütü'nün (FETÖ) ABD'de barınması ve S-400 krizi gibi konular ikili ilişkilerde gerginlik yaratmaya devam ediyor. Küresel düzeyde ABD'nin azalan güvenilirliği, Türkiye gibi bölgesel güçlerin daha bağımsız bir dış politika izlemesini teşvik edebilir. Aynı zamanda, ABD'nin kültürel ve teknolojik cazibesi, Türk toplumunda popüler kültür ve eğitim alanında etkisini sürdürüyor. Sonuç olarak, bu algı araştırması Türkiye'nin ABD ile dengeli bir ilişki kurma ihtiyacını bir kez daha hatırlatıyor.
