ABD'de 25 eyalet, Trump yönetiminin Medicaid sağlık sigortası programı için getirdiği çalışma şartı uygulamasını yargıya taşıdı. Demokrat Parti'li eyalet başsavcıları tarafından federal mahkemede açılan davada, yeni düzenlemenin milyonlarca düşük gelirli Amerikalıyı sağlık güvencesinden mahrum bırakacağı savunuluyor. Davacı eyaletler, Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı ile Mediacid ve Medicare Hizmetleri Merkezi'ne (CMS) karşı açtıkları davada, çalışma şartının kanun dışı olduğunu ve Kongre'nin yetkilerini gasp ettiğini ileri sürüyor. Dava, Massachusetts başsavcılığı öncülüğünde hazırlanan iddianame ile New York, Kaliforniya, Illinois ve Colorado gibi büyük eyaletlerin de aralarında olduğu 25 eyalet tarafından destekleniyor.
Gelişmenin arka planı
Trump yönetimi, 2025 yılı başında Medicaid programına katılan bazı yetişkinlerin aylık en az 80 saat çalışmasını, iş aramasını veya eğitim programlarına katılmasını zorunlu kılan bir düzenleme yayınlamıştı. Düzenleme, eyaletlere bu şartları uygulama esnekliği tanırken, uymayan yararlanıcıların Medicaid kapsamından çıkarılmasını öngörüyor. Ancak düzenlemenin 2026 yılında tam olarak yürürlüğe girmesi planlanıyor. Beyaz Saray, bu adımı "refah bağımlılığını kırmak" ve "çalışanları teşvik etmek" olarak savunurken, eleştirmenler düzenlemenin özellikle engelli bireyler, kronik hastalar ve bakıcı sorumluluğu olan kişiler için ciddi sağlık riskleri yaratacağını belirtiyor. Medicaid, ABD'de yaklaşık 80 milyon düşük gelirli birey ve aileye sağlık sigortası sağlıyor.
Davacı eyaletler, düzenlemenin yasal dayanağının zayıf olduğunu ve Medicaid'in temel amacı olan sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırma hedefiyle çeliştiğini vurguluyor. Ayrıca, çalışma şartının idari maliyetleri artıracağı ve eyalet bütçelerine ek yük getireceği de iddialar arasında. Davanın önümüzdeki aylarda görülmesi beklenirken, benzer bir dava daha önce Kentucky'de federal mahkeme tarafından engellenmişti. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bu hukuki süreç, eyaletler ile federal hükümet arasındaki yetki çatışmasının bir örneği olarak da dikkat çekiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Medicaid çalışma şartı tartışması, yalnızca ABD iç politikasını değil, aynı zamanda küresel sağlık politikalarını da yakından ilgilendiriyor. Gelişmiş ülkelerde sağlık hizmetlerine evrensel erişim tartışmaları sürerken, ABD'nin bu adımı refah devleti anlayışına yönelik bir darbe olarak değerlendiriliyor. Özellikle Avrupa ve Kanada gibi ülkeler, sağlık hizmetlerini bir hak olarak gören modeli benimserken, ABD'deki bu tür düzenlemelerin diğer ülkelerde de benzer politikaların önünü açabileceği endişesi var. Dava sonucu, uluslararası insan hakları örgütleri tarafından da yakından takip ediliyor. Ayrıca, çalışma şartının yoksulluk ve sağlık eşitsizliklerini derinleştireceği yönündeki eleştiriler, küresel kalkınma hedefleri açısından da önem taşıyor. Ekonomik olarak, Medicaid kesintilerinin sağlık sektörü istihdamını ve sigorta piyasalarını etkileyebileceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki Medicaid düzenlemesi, Türkiye açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel sağlık politikalarındaki bu tür eğilimler Türkiye'nin sağlık sisteminin geleceği için önemli sinyaller taşıyor. Türkiye, genel sağlık sigortası (GSS) modeliyle düşük gelirli vatandaşlarını koruma altına alırken, ABD'deki çalışma şartı uygulamasının başarılı olması halinde benzer tartışmaların Türkiye'de de gündeme gelebileceği değerlendiriliyor. Özellikle sosyal yardımların çalışma teşvikiyle ilişkilendirilmesi, Türkiye'nin aktif işgücü politikaları açısından örnek teşkil edebilir. Ancak, sağlık hizmetlerine erişimin bir insan hakkı olarak görüldüğü Türkiye'de, bu tür kısıtlamaların kabul görmesi beklenmiyor. Türkiye, ABD'nin aksine, sağlıkta dönüşüm programıyla kapsayıcı bir model benimserken, Medicaid davasının sonucu, sosyal devlet anlayışının geleceği açısından izlenmeye değer.
