ABD Ordusu'nun Ukrayna ve müttefiklerine yönelik acil ihtiyaç duyulan 155 mm obüs mermisi üretimini artırma planları, imalat sorunları nedeniyle sekteye uğradı. ABD Savunma Bakanlığı'nın denetim birimi IG'nin yayımladığı rapora göre, mühimmat fabrikalarındaki ekipman arızaları, kalifiye işgücü eksikliği ve tedarik zincirindeki aksaklıklar, aylık 36.000 mermi hedefini ulaşılmaz kılıyor. Raporda, özellikle Scranton ve Iowa'da bulunan iki kritik fabrikadaki yaşlanan makinelerin sık sık durduğu, onarım sürelerinin haftaları bulduğu belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı
ABD Ordusu, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından 155 mm mühimmat stoklarının hızla tükendiğini fark ederek üretimi katlamayı hedeflemişti. Plan, aylık 14.000 adetten 36.000 adede çıkmayı öngörüyordu. Ancak IG raporu, bu hedefe ulaşmak için gereken yatırımın yapılmadığını, fabrikaların çoğunun Soğuk Savaş döneminden kalma makinelerle çalıştığını ortaya koyuyor. Rapora göre, mermi gövdelerinin dökümünde kullanılan fırınlar sürekli arızalanıyor, barut üretim tesisleri ise kapasitenin yalnızca yüzde 60'ıyla çalışıyor. Pentagon yetkilileri, sorunların giderilmesi için 2025 yılına kadar 1,5 milyar dolar harcanacağını açıklasa da denetçiler, bu bütçenin yetersiz kalabileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel veya küresel boyut
155 mm mühimmat sıkıntısı, ABD'nin Ukrayna'ya verdiği askeri desteğin sürdürülebilirliği açısından kritik bir darbe niteliği taşıyor. ABD, savaşın başından bu yana Ukrayna'ya 2 milyondan fazla 155 mm mermi gönderdi, ancak stokların erimesiyle birlikte müttefik ülkelerden tedarik yolları aranıyor. Güney Kore ve Polonya gibi ülkeler ABD'ye mermi satışını artırırken, üretim sorunları NATO'nun Doğu Kanadı'ndaki caydırıcılık kapasitesini de tehdit ediyor. Avrupa ülkeleri, ABD'nin üretim taahhütlerinin gerisinde kalması halinde kendi mühimmat fabrikalarını modernize etme kararı alabilir. Bu durum, küresel savunma sanayi dengelerini etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin mühimmat üretimindeki bu sıkıntı, Türkiye'nin savunma sanayiindeki yerlilik hamleleri ve ihracat potansiyeli açısından dolaylı fırsatlar yaratabilir. Türkiye, 155 mm mühimmat dahil olmak üzere topçu mühimmatı üretiminde MKEK ve özel sektör eliyle önemli kapasiteye sahip. ABD'nin kendi üretimini artıramaması, bazı NATO müttefiklerini alternatif tedarikçilere yöneltebilir. Öte yandan, Ukrayna'ya yönelik ABD yardımındaki bir yavaşlama, savaşın seyrini etkileyerek bölgesel güvenlik dinamiklerini değiştirebilir. Türkiye'nin hem Ukrayna hem de Rusya ile dengeli ilişkiler yürütme stratejisi, olası bir mühimmat darboğazında daha da önem kazanacaktır.
