Avrupa Birliği'nin yapay zeka düzenlemelerinden sorumlu üst düzey yetkilisi, ABD'nin ulusal güvenlik gerekçesiyle bir AB yapay zeka şirketinin faaliyetlerini durdurmasının ardından Avrupa'nın 'bir güvenlik riski' olarak görülmemesi gerektiğini söyledi. ABD Ticaret Bakanlığı, Cuma günü yaptığı açıklamada, yapay zeka girişimi Anthropic'in Mythos 5 ve Fable 5 adlı modellerini 'ulusal güvenlik' endişeleri nedeniyle askıya aldığını duyurdu. Bu karar, ABD'nin yapay zeka teknolojilerinin potansiyel risklerine karşı aldığı en sert önlemlerden biri olarak değerlendirilirken, AB yapay zeka şefi konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Avrupa'nın güvenilir bir ortak olduğunu vurguladı.
Gelişmenin arka planı
Anthropic, merkezi San Francisco'da bulunan ve yapay zeka güvenliği alanında çalışmalarıyla tanınan bir şirket. Şirketin geliştirdiği Mythos 5 ve Fable 5 modelleri, doğal dil işleme ve metin üretimi konusunda ileri düzey yeteneklere sahip. Ancak ABD Ticaret Bakanlığı, bu modellerin 'ulusal güvenliğe tehdit oluşturabilecek' şekilde kötüye kullanılabileceği gerekçesiyle şirkete faaliyetlerini durdurma talimatı verdi. Karar, ABD Başkanı Joe Biden'ın geçtiğimiz ay yayımladığı yapay zeka başkanlık kararnamesi kapsamında alındı. Kararname, yapay zeka sistemlerinin güvenlik, emniyet ve güvenilirlik standartlarına tabi tutulmasını öngörüyor.
AB Yapay Zeka Şefi, konuyla ilgili yaptığı basın açıklamasında, 'Avrupa'nın bir güvenlik riski olmadığını, aksine yapay zeka alanında güvenilir bir ortak olduğunu' belirtti. Yetkili, AB'nin kendi yapay zeka düzenleme çerçevesini oluşturduğunu ve bu çerçevenin hem yeniliği teşvik etmeyi hem de potansiyel riskleri minimize etmeyi amaçladığını ifade etti. ABD'nin aldığı bu kararın Avrupa yapay zeka ekosistemi üzerinde olumsuz etkileri olabileceğine dikkat çeken yetkili, uluslararası iş birliğinin önemini vurguladı.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin Anthropic kararı, yapay zeka teknolojilerinin düzenlenmesi konusunda küresel bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Bir yanda özgürlükçü bir yaklaşım benimseyen bazı ülkeler, yapay zekanın potansiyel faydalarının kısıtlanmaması gerektiğini savunurken, diğer yanda güvenlik endişeleri ön planda olan ülkeler daha katı düzenlemeler talep ediyor. AB, geçtiğimiz yıl kabul ettiği Yapay Zeka Yasası ile bu alanda kapsamlı bir düzenleme getiren ilk büyük ekonomi olmuştu. ABD ise henüz federal düzeyde kapsamlı bir yapay zeka yasası çıkaramadı; ancak Biden'ın kararnamesi federal kurumlara yapay zeka konusunda bazı yetkiler veriyor.
Analistler, ABD'nin Anthropic kararının aslında Çin'den gelen yapay zeka modellerine yönelik artan endişelerle bağlantılı olduğunu düşünüyor. ABD yönetimi, özellikle askeri alanda kullanılabilecek yapay zeka teknolojilerinin Çin gibi rakiplerin eline geçmesini engellemeye çalışıyor. Bu bağlamda, AB merkezli bir şirkete yönelik yaptırım, Avrupa'nın ABD ile Çin arasındaki teknoloji savaşında taraf olmasına yol açabilir. AB Yapay Zeka Şefi'nin 'Avrupa güvenlik riski değil' sözleri, aslında ABD'ye yönelik bir mesaj taşıyor: Avrupa'nın yapay zeka alanında Çin gibi algılanmaması gerektiği.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yapay zeka alanında hızla ilerleyen ve bu teknolojiyi kamu hizmetlerinden savunmaya kadar birçok alanda kullanmaya başlayan bir ülke. ABD'nin yabancı yapay zeka modellerine getirdiği kısıtlamalar, Türkiye'nin ABD'den ithal ettiği veya iş birliği yaptığı yapay zeka sistemlerini doğrudan etkileyebilir. Özellikle savunma sanayii alanında kullanılan yapay zeka çözümleri, ABD'nin artan güvenlik endişeleri nedeniyle tedarik sorunları yaşayabilir. Ayrıca, AB'nin kendi yapay zeka düzenlemelerini oluşturması, Türkiye gibi AB'ye ihracat yapan ülkeler için uyum maliyetlerini artırabilir. Bu gelişme, Türkiye'nin kendi yerli yapay zeka ekosistemini güçlendirme çabalarını daha da önemli hale getiriyor. Uzun vadede, Türkiye'nin ABD ve AB arasındaki teknoloji geriliminde bir denge politikası izlemesi gerekebilir.
