Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşı beşinci yılına girerken, Avrupa Birliği'nin Kiev'e hızlı üyelik yolu açması gerektiği tartışılıyor. AB'ye en fazla kazancın sağlanacağı bu adım, birçok üye ülke tarafından ise şiddetle reddediliyor. Özellikle Macaristan ve Slovakya gibi ülkeler, genişleme sürecinin yavaşlatılmasını savunurken, Fransa ve Almanya'nın da temkinli yaklaştığı biliniyor. Ancak analistlere göre, Ukrayna'nın üyeliği AB'nin jeopolitik ağırlığını artıracak, Rusya'ya karşı caydırıcılığı güçlendirecek ve Doğu Avrupa'da istikrarı pekiştirecek. Savaşın yıkımına rağmen Ukrayna, reform ve direnç konusunda önemli adımlar attı; bu da üyelik sürecini hızlandırmak için bir fırsat sunuyor.
Arka plan: Uzayan savaş ve AB'nin pozisyonu
Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgali 2022'de başlamıştı ve bugüne kadar on binlerce can kaybına, milyonlarca insanın yerinden edilmesine ve büyük altyapı tahribatına yol açtı. AB, Ukrayna'ya askeri, mali ve insani yardım sağlasa da, tam üyelik konusunda kararsız. Ukrayna 2022'de aday statüsü aldı ancak müzakereler yavaş ilerliyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Ukrayna'nın reform çabalarını övse de, bazı üye ülkeler genişlemenin AB'nin iç dinamiklerini zorlayacağından endişeleniyor.
Stratejik boyut: AB'nin kazancı ne olacak?
Mujtaba Rahman'ın analizine göre, Ukrayna'nın üyeliği AB'ye önemli stratejik avantajlar sunuyor. Ukrayna, Avrupa'nın en büyük tarım arazilerine, kritik hammadde kaynaklarına ve Doğu Avrupa'da jeopolitik bir köprübaşına sahip. Ayrıca, Ukrayna'nın AB savunma sanayine entegrasyonu, bloğun askeri kapasitesini artırabilir. Rusya'nın savaşı, AB'yi enerji bağımlılığından kurtulmaya itmişken, Ukrayna'nın yeniden inşası için sağlanacak fonlar da Avrupa ekonomisini canlandırabilir. Ancak mevcut üye ülkeler, genişlemenin AB bütçesi ve karar alma mekanizmaları üzerindeki etkisinden çekiniyor. Özellikle tarım sübvansiyonları ve yapısal fonlar konusunda Ukrayna'nın büyük bir alıcı olacağı düşünülüyor.
Buna rağmen, Ukrayna'nın AB dışında bırakılması, Moskova'ya verilecek en büyük stratejik hediyelerden biri olabilir. Rusya, Ukrayna'nın Batı'yla bütünleşmesini engellemek için savaşı başlatmıştı; bu nedenle AB'nin yavaş hareket etmesi Kremlin'i cesaretlendirebilir. Ayrıca ABD'nin Avrupa'ya yönelik güvenlik taahhütlerinin belirsizleştiği bir dönemde, AB'nin kendi güvenlik mimarisini güçlendirmesi gerekiyor. Ukrayna, bu mimarinin kilit taşlarından biri olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'nın AB üyeliği, Türkiye'nin uzun süredir bekleyen AB sürecini de etkileyebilir. Türkiye, Ukrayna ile benzer bir jeopolitik konuma sahip ve AB'nin genişleme politikasında yeni bir denge arayışı, Ankara'nın elini güçlendirebilir. Öte yandan, Ukrayna'nın hızlı üyeliği, Türkiye'nin Karadeniz'deki stratejik önemini azaltabilir; çünkü AB, Ukrayna üzerinden doğrudan Karadeniz'e kıyıdaş olacak. Ancak Türkiye, Ukrayna'nın yeniden inşasında ve enerji geçişinde önemli bir rol oynayabilir. Ankara, Kiev'le savunma sanayii işbirliğini derinleştirirken, AB'nin tutumu Türkiye'nin kendi üyelik müzakerelerinde bir emsal teşkil edebilir. Sonuç olarak, Ukrayna'nın AB'ye entegrasyonu, Türkiye için hem fırsatlar hem de rekabet alanları yaratıyor.
