Avrupa Birliği, özellikle Çin merkezli Temu ve Shein gibi e-ticaret platformları üzerinden yapılan düşük değerli ithalatı sınırlamak amacıyla önemli bir adım atmaya hazırlanıyor. AB Komisyonu, değeri 150 avronun altındaki küçük paketler için daha önce uygulanan ‘de minimis’ gümrük muafiyetini kaldırarak, bu ürünlere 3 avro civarında sabit bir gümrük vergisi getirmeyi planlıyor. Bu düzenleme, Avrupa’nın yerel perakende sektörünü korumak ve özellikle şehir merkezlerindeki küçük işletmelerin rekabet gücünü artırmak için tasarlanmış durumda.
Gelişmenin Arka Planı
AB ülkelerinde son yıllarda Çinli e-ticaret platformlarının hızlı büyümesi, yerel perakendeciler üzerinde ciddi bir baskı oluşturdu. Temu, Shein ve Alibaba gibi devler, düşük fiyatlı tekstil, elektronik aksesuar ve ev eşyalarını Avrupa’ya akıtarak geleneksel mağazaların satışlarını düşürdü. Özellikle pandemi sonrası dönemde online alışverişin patlamasıyla birlikte, bu platformlar Avrupa pazarında önemli bir pay elde etti. AB Komisyonu’nun yayımladığı verilere göre, 2023 yılında AB’ye giren 150 avro altı değerindeki paket sayısı 1 milyarı aştı ve bu paketlerin yüzde 70’inden fazlası Çin menşeliydi. Bu durum, AB’nin gümrük gelirlerini olumsuz etkilerken, aynı zamanda standartlara uygun olmayan ürünlerin piyasaya girişini de kolaylaştırdı. Yeni düzenlemeyle birlikte, hem vergi kaybının önlenmesi hem de tüketici güvenliğinin artırılması hedefleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
AB’nin bu hamlesi, küresel ticarette artan korumacı eğilimlerin bir parçası olarak değerlendiriliyor. ABD ve Hindistan gibi ülkeler de benzer şekilde Çin’in düşük fiyatlı ihracatına karşı önlemler alıyor. AB’nin ‘de minimis’ muafiyetini kaldırması, özellikle Asya merkezli e-ticaret platformlarının iş modellerini yeniden gözden geçirmesine yol açabilir. Platformlar, daha yüksek maliyetlerle karşılaşacakları için fiyat avantajlarını kaybedebilirler. Ancak bu düzenleme, aynı zamanda küçük ve orta ölçekli AB perakendecileri için bir fırsat sunuyor. AB Komisyonu, bu adımla Avrupa’nın çarşılarının’ ‘çölleşmesini’ engellemeyi umduğunu belirtiyor. Uzmanlar, bu tür düzenlemelerin ticaret savaşlarını derinleştirme riski taşıdığını, ancak AB’nin kısa vadede tüketicilere daha adil bir piyasa sunmayı amaçladığını ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB’nin bu kararı, Türkiye’nin e-ticaret ve dış ticaret politikaları için de önemli ipuçları barındırıyor. Türkiye, uzun yıllardır benzer bir ‘de minimis’ uygulamasına sahip ve Çin’den gelen düşük değerli paketler bu muafiyetten yararlanıyor. AB’nin attığı bu adım, Türkiye’nin de gümrük düzenlemelerini gözden geçirmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Özellikle yerli perakende sektörünü korumak ve gümrük gelirlerini artırmak amacıyla, Türkiye’nin benzer bir düzenleme yapıp yapmayacağı merak konusu. Ayrıca, Türkiye’nin AB ile olan Gümrük Birliği anlaşması çerçevesinde, AB’nin ithalat politikalarındaki bu değişiklik, dolaylı olarak Türk ihracatçılarını da etkileyebilir. Türk firmalarının AB pazarında Çinli rakiplerine karşı rekabet gücü, bu düzenleme sayesinde artabilir.
