Avrupa Birliği'ne seyahat eden yolcular, 6 Eylül'de sona erecek olan sınır kontrolü esneklik kurallarının ardından yeniden uzun kuyruklarla karşılaşabilir. Kaynaklar, bazı üye devletlerin bu tarihten sonra yeni Giriş/Çıkış Sistemi (EES) kapsamındaki biyometrik kontrolleri uygulamayacağını belirtiyor. Bu durum, yaz aylarında AB sınırlarında kaos yaşanmasına neden olabilir.
EES Nedir ve Neden Tartışılıyor?
Giriş/Çıkış Sistemi (Entry/Exit System - EES), AB'nin Schengen bölgesine kısa süreli seyahat eden üçüncü ülke vatandaşlarının giriş ve çıkışlarını otomatik olarak kaydeden biyometrik bir sistemdir. Parmak izi ve yüz tanıma verilerini toplayarak, vize sürelerinin aşılmasını ve düzensiz göçü önlemeyi amaçlar. Sistem, 2022'de kabul edilmesine rağmen, üye ülkelerdeki altyapı eksiklikleri ve teknik sorunlar nedeniyle birkaç kez ertelendi.
Son olarak, 6 Eylül 2026'da tam olarak devreye alınması planlanıyordu. Ancak The Guardian'ın haberine göre, bazı üye devletler bu tarihte biyometrik kontrolleri zorunlu olarak uygulamayacak. Bu esneklik, aslında sınırda uzun kuyrukları önlemek için geçici olarak tanınmıştı ve şimdi süresi doluyor. Dolayısıyla, EES'in tam kapasiteyle çalışmaması, sınırlarda yeniden yoğunluk yaşanmasına yol açabilir.
Üye Devletler Arasında Uygulama Farklılıkları
AB üyesi ülkeler arasında EES'e uyum konusunda önemli farklılıklar bulunuyor. Bazı ülkeler, biyometrik tarayıcıların kurulumunu tamamlamış ve sistemin gerektirdiği altyapıyı hazırlamış durumda. Ancak, özellikle Güney Avrupa'daki turistik bölgelerde bulunan bazı ülkeler, sistemin getireceği ek yükü kaldıramayacaklarını belirterek, esneklik talebinde bulunmuştu. Bu esneklik, 6 Eylül'e kadar geçerliydi ve şimdi sona eriyor.
Kaynaklar, bazı üye devletlerin yeni tarihte de biyometrik kontrolleri uygulamayabileceğini, bunun da AB genelinde eşitsiz bir uygulamaya yol açacağını ifade ediyor. Örneğin, Yunanistan, İtalya ve İspanya gibi yoğun turist çeken ülkeler, sınır kapılarında zaten uzun kuyruklar yaşandığını ve EES'in daha da kötüleştirebileceğini savunuyor. Buna karşın, Almanya ve Fransa gibi ülkeler sistemin bir an önce tam olarak devreye girmesini istiyor.
Avrupa Komisyonu, üye devletlere teknik destek sağlamaya devam ediyor ancak uygulama konusunda bağlayıcı bir yaptırım mekanizması bulunmuyor. Bu da kaos riskini artırıyor.
Yolcular İçin Ne Anlama Geliyor?
AB'ye seyahat edecek Türk vatandaşları ve diğer üçüncü ülke vatandaşları için bu gelişme, sınır geçişlerinde daha uzun bekleme süreleri anlamına geliyor. Özellikle yaz aylarında ve tatil dönemlerinde, havaalanları ve kara sınır kapılarında yoğunluk yaşanabilir. Yolcuların, seyahat planlarını yaparken ekstra zaman ayırmaları ve sınırda beklemeye hazırlıklı olmaları öneriliyor.
Ayrıca, EES'in tam olarak uygulanmaması, sisteme kayıt olmayan yolcuların takibini zorlaştıracak ve güvenlik açıklarına neden olabilecek. AB, bu sistemi düzensiz göçle mücadelede önemli bir araç olarak görüyor. Ancak uygulamadaki aksaklıklar, hedeflenen etkiyi azaltabilir.
Öte yandan, bazı sivil toplum kuruluşları, biyometrik veri toplamanın mahremiyet ihlali olduğunu savunarak sisteme karşı çıkıyor. Yolcuların kişisel verilerinin korunması konusunda endişeler dile getiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, AB ile vize serbestisi diyaloğu yürüten ve Schengen vizesi başvurularında önemli zorluklar yaşayan bir ülke. EES'in tam olarak uygulanmaması, kısa vadede Türk vatandaşlarının AB'ye seyahatlerinde sınır geçişlerini etkileyebilir. Uzun kuyruklar ve ek kontroller, iş ve turizm amaçlı seyahatleri olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, sistemin düzgün işlememesi, AB'nin göç yönetimi konusundaki etkinliğini sorgulatabilir. Türkiye, AB ile göç ve güvenlik işbirliğinde önemli bir aktör olduğundan, EES'teki aksaklıklar Türkiye'yi doğrudan ilgilendiriyor. Türkiye'nin, vize serbestisi için yürüttüğü müzakerelerde bu tür teknik sorunları gündeme getirmesi ve çözüm araması beklenebilir.
Sonuç olarak, AB'nin EES'i tam olarak uygulayamaması, hem Birlik içinde hem de dışında sınır yönetimi ve güvenlik açısından önemli sonuçlar doğuracak. Yolcular, önümüzdeki dönemde sınırlarda daha fazla gecikme yaşayabilir.
