Avrupa Birliği (AB), cuma günü Panama'yı vergi cennetleri kara listesinden çıkardı. Karar, Panama'nın vergi bilgisi paylaşımında ilerleme kaydetmesi ve yabancı kaynaklı gelirler için uyguladığı "zararlı" muafiyet rejimini reforme etmesi sonrasında alındı. Aynı şekilde Vietnam da bir dizi reform gerçekleştirdikten sonra listeden çıkarıldı. Güncellenen listede artık sekiz "işbirliği yapmayan" yargı bölgesi bulunuyor.
Gelişmenin arka planı
AB'nin vergi cennetleri kara listesi, 2017 yılında üye ülkelerin maliye bakanlarının onayıyla oluşturuldu. Amaç, küresel vergi kaçakçılığıyla mücadele etmek ve adil vergi rekabetini teşvik etmek. Liste, vergi şeffaflığı, adil vergilendirme ve gerçek faaliyet gerekliliklerini karşılamayan ülkeleri kapsıyor. Panama, 2018'de listeye dahil edilmişti. Ülke, 2016'da patlak veren ve dünya çapında yankı uyandıran "Panama Belgeleri" skandalıyla offshore hesaplar ve paravan şirketler aracılığıyla vergi kaçırma iddialarının merkezinde yer almıştı.
AB Konseyi'nin cuma günü yaptığı açıklamaya göre Panama, vergi bilgisi değişiminde önemli adımlar attı ve zararlı vergi uygulamalarını sonlandırdı. Böylece kara listeden çıkarıldı. Vietnam ise vergi reformları kapsamında taahhütlerini yerine getirdi. Konsey, "Bu ülkeler artık AB'nin vergi konusundaki endişelerini gidermiştir" ifadesini kullandı.
Güncellenen listede kalan sekiz ülke arasında Amerikan Samoası, Fiji, Guam, Palau, Samoa, Trinidad ve Tobago, ABD Virjin Adaları ve Vanuatu bulunuyor. Bu ülkeler, AB ile vergi konusunda işbirliği yapmayı reddeden veya yeterli taahhütte bulunmayan yargı bölgeleri olarak nitelendiriliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
AB'nin kara listesi, uluslararası vergi reformu çabalarının bir parçası. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ve G20'nin yürüttüğü çalışmalarla paralel ilerliyor. Ancak AB listesi, üye ülkeler arasındaki farklı çıkarlar nedeniyle sık sık eleştiriliyor. Özellikle AB içindeki bazı ülkelerin (örneğin Lüksemburg, İrlanda, Hollanda) kendi vergi rejimleri nedeniyle çifte standart uygulandığı yönünde eleştiriler var. Panama'nın listeden çıkarılması, ülkenin uluslararası finans merkezi konumunu yeniden güçlendirebilir. Vietnam'ın çıkarılması ise Asya-Pasifik bölgesinde artan yabancı yatırım çekme çabalarına işaret ediyor.
Uzmanlar, kara listeden çıkarılmanın Panama ekonomisi için olumlu bir gelişme olduğunu, ancak ülkenin hala gri listede (izleme listesi) yer aldığını belirtiyor. Panama, 2020'de gri listeye alınmıştı ve tamamen temizlenmesi için daha fazla reform yapması gerekebilir. AB, vergi kaçakçılığıyla mücadelede kararlı olduğunu vurgularken, ülkelerin listeye alınma ve çıkarılma süreçlerinin şeffaf olmadığı yönündeki eleştiriler devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Panama'nın AB vergi cennetleri kara listesinden çıkarılması, doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme olmasa da küresel vergi düzenlemeleri ve finansal şeffaflık açısından önemli. Türkiye, son yıllarda vergi kaçakçılığıyla mücadele kapsamında çeşitli düzenlemeler yaptı ve otomatik bilgi değişimi anlaşmalarına taraf oldu. Panama'nın listeden çıkarılması, Türk iş insanlarının Panama üzerinden yaptığı yatırımlar ve ticari faaliyetler için olumlu bir adım olarak görülebilir. Ancak Türkiye'nin de benzer bir gri liste veya kara listeye alınma riski bulunmuyor; çünkü Türkiye, OECD ve G20 çerçevesinde taahhütlerini yerine getiriyor. Yine de bu gelişme, Türkiye'nin vergi şeffaflığı konusundaki kararlılığını sürdürmesi gerektiğini gösteriyor.
