Avrupa Birliği'nin en yüksek yargı organı olan Avrupa Adalet Divanı (CJEU), Meta şirketinin Facebook Marketplace hizmetine yönelik katı düzenlemelerin kaldırılmasına hükmetti. Karar, Meta'nın AB'nin Dijital Pazarlar Yasası (DMA) kapsamında 'eşik bekçisi' (gatekeeper) olarak sınıflandırılmasının ardından gelen ağır yükümlülüklerin bir kısmını hafifletiyor. Mahkeme, düzenlemelerin orantısız olduğuna ve rekabeti engelleyebileceğine işaret etti. Bu gelişme, AB'nin büyük teknoloji şirketlerine yönelik regülasyon politikasında önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı: Meta'nın eşik bekçisi statüsü ve mahkeme süreci
Avrupa Komisyonu, Eylül 2023'te Meta'yı, Facebook ve Instagram gibi platformları nedeniyle DMA kapsamında 'eşik bekçisi' olarak belirlemişti. Bu statü, şirkete kullanıcı verilerini rakiplerle paylaşma, kendi hizmetlerini kayırmama ve belirli uygulamalar için ön yükleme yapmama gibi katı kurallar getiriyordu. Meta ise Facebook Marketplace'in bu düzenlemelere tabi olmaması gerektiğini savunarak mahkemeye başvurdu. Şirket, Marketplace'in ayrı bir hizmet olduğunu ve tüketicilere rekabetçi bir pazar sunduğunu iddia etti. Avrupa Adalet Divanı, Meta'nın lehine karar verirken, DMA'nın bazı hükümlerinin uygulanmasının şirketin ticari özgürlüğünü orantısız biçimde kısıtladığını belirtti. Mahkeme, özellikle veri paylaşımı ve kullanıcı tercihleri konusundaki kuralların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Küresel boyut: Dijital regülasyonun geleceği ve teknoloji devleri
Bu karar, yalnızca Meta'yı değil, Google, Amazon, Apple ve Microsoft gibi diğer teknoloji devlerini de yakından ilgilendiriyor. DMA, AB'nin dijital pazarlarda rekabeti artırmak ve tüketici haklarını korumak amacıyla hazırladığı en kapsamlı düzenlemelerden biri. Ancak mahkemenin kararı, bu düzenlemelerin uygulanmasında esneklik olabileceğini gösteriyor. ABD'li teknoloji şirketleri, AB'nin kendilerine karşı aşırı sert önlemler aldığını sık sık dile getiriyor. Kararın ardından Meta hisseleri %2'nin üzerinde değer kazanırken, Avrupa'daki diğer teknoloji şirketleri de benzer davalar açabilecek. Uzmanlar, bu kararın AB'nin dijital regülasyon politikasını etkileyebileceğini ve gelecekteki düzenlemelerin daha dengeli olmasına yol açabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Avrupa Birliği ile dijital dönüşüm ve ticaret ilişkileri açısından bu kararı yakından takip ediyor. Türkiye, kendi dijital pazar düzenlemelerini şekillendirirken AB'nin DMA'sını referans alıyor. Mahkemenin kararı, Türkiye'nin büyük teknoloji şirketlerine yönelik regülasyonlarında daha ölçülü bir yaklaşım benimsemesine yol açabilir. Ayrıca, Türk şirketlerinin Avrupa pazarına girişinde rekabet eşitliği sağlanması açısından önemli bir emsal teşkil ediyor. Karar, Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi müzakerelerinde dijital ticaret konusunda elini güçlendirebilir.
