Avrupa Birliği Komisyonu, Macaristan'a yönelik yıllardır dondurulmuş olan milyarlarca euroluk fonun serbest bırakılması için harekete geçti. Macaristan'da Mayıs ayında yapılan seçimlerde Viktor Orbán'ı deviren Péter Magyar'ın başbakan olmasının ardından, AB ile Budapeşte arasındaki ilişkilerde yeni bir sayfa açılması bekleniyor. Komisyon sözcüsü yaptığı açıklamada, "Macaristan'ın hukukun üstünlüğü ve demokratik standartlar konusunda kaydettiği ilerlemeyi memnuniyetle karşılıyoruz. Fonların serbest bırakılması için teknik çalışmalar sürüyor" dedi. Ancak net bir takvim henüz paylaşılmadı.
Gelişmenin Arka Planı
AB, Macaristan'a ayrılan uyum fonları ve kurtarma paketi kaynaklarından yaklaşık 30 milyar euroluk kısmını, hukukun üstünlüğü ihlalleri ve yolsuzluk endişeleri nedeniyle 2022'den bu yana bloke ediyordu. Orbán hükümeti, uzun süre Brüksel ile yaşanan anlaşmazlıklarda veto kartını kullanarak AB kararlarını tıkama yoluna gitmişti. Mayıs 2025'te yapılan genel seçimlerde Péter Magyar liderliğindeki muhalefet ittifakı beklenmedik bir zafer kazandı ve Orbán'ın 14 yıllık iktidarı sona erdi.
Magyar, göreve geldiği günden bu yana "dondurulan fonların serbest bırakılması"nı en öncelikli hedef olarak belirledi. Yeni hükümet, yargı bağımsızlığı, medya özgürlüğü ve yolsuzlukla mücadele alanlarında bir dizi reform paketini parlamentoya sundu. AB Komisyonu, bu adımları dikkatle izlediğini ve somut ilerleme kaydedilmesi halinde fonların kademeli olarak açılabileceğini belirtiyor. Ancak bazı üye ülkeler, Macaristan'a yönelik denetim mekanizmalarının sıkılaştırılması gerektiğini savunuyor.
Magyar hükümeti, ekonomik olarak zor durumdaki ülkeye fonların hızla aktarılmasının hayati olduğunu vurguluyor. Macaristan'da enflasyon yüksek seyrediyor ve bütçe açığı AB kurallarını aşıyor. Fonların serbest bırakılması, ülkenin mali dengelerini düzeltmesi ve yatırımları canlandırması için kritik görülüyor. AB yetkilileri ise "paranın karşılığında reform" ilkesinin altını çiziyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Macaristan, AB içinde Rusya'ya karşı yaptırımlar ve Ukrayna'ya destek konusunda sık sık aykırı bir çizgi izlemişti. Orbán döneminde Budapeşte, Moskova ile yakın ilişkilerini korumuş ve AB'nin ortak kararlarını veto tehdidiyle yavaşlatmıştı. Magyar'ın göreve gelmesiyle bu politikada yumuşama sinyalleri var. Magyar, Ukrayna'ya insani yardım konusunda daha yapıcı bir tutum izleyeceğini açıklamıştı. AB, Macaristan'ın dış politikasını yeniden hizaya sokmasını istiyor.
Öte yandan, fonların serbest bırakılması sadece Macaristan için değil, AB'nin genel genişleme ve komşuluk politikası için de bir test niteliğinde. Hukukun üstünlüğü mekanizmasının etkinliği, diğer aday ülkeler ve üyeler için örnek teşkil edecek. Polonya'da benzer bir süreç yaşanmış ve Varşova'da hükümet değişikliğinin ardından fonların bir kısmı serbest bırakılmıştı. Macaristan'da da benzer bir senaryo izlenebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin Macaristan ile yürüttüğü fon müzakereleri, Türkiye'nin AB ile olan ilişkileri açısından dolaylı ama önemli dersler içeriyor. Türkiye, uzun süredir AB üyelik sürecinde ve mali yardımlarda benzer hukukun üstünlüğü ve demokrasi kriterleriyle karşılaşıyor. Macaristan örneği, AB'nin fonları siyasi reformları teşvik etmek için nasıl bir kaldıraç olarak kullandığını gösteriyor. Ayrıca Macaristan'ın dış politikada Rusya'ya yakın duruşunun değişmesi, Türkiye'nin bölgesel dengelerdeki konumunu etkileyebilir. Ankara, AB ile ilişkilerinde yeni bir ivme yakalamak için bu süreci dikkatle izlemeli.
