Avrupa Birliği'nin, Kanada gibi refah içindeki demokratik ortaklarıyla ilişkilerinde daha net bir strateji geliştirmesi gerekiyor. Bu çağrı, AB'nin Brexit sonrası dönemde dış ilişkilerini yeniden şekillendirmesi ve küresel sahnede etkinliğini artırma çabaları kapsamında öne çıkıyor.
Stratejik Belirsizlik ve İhtiyaç
Avrupa Birliği, Kanada gibi gelişmiş demokrasilerle olan ilişkilerinde uzun süredir bir belirsizlik yaşıyor. Özellikle Birleşik Krallık'ın AB'den ayrılmasının ardından, blokun dış politika ve ticaret stratejilerinde yeni bir yön arayışı hız kazandı. Kanada ile ilişkiler, ortak değerler ve ekonomik çıkarlar temelinde şekilleniyor ancak AB'nin bu ortaklıklara ne sunabileceği konusunda net bir çerçeve eksikliği bulunuyor.
Brüksel merkezli düşünce kuruluşları ve diplomatik çevreler, AB'nin genişleyen küresel etki alanında rekabet edebilmesi için benzer düşünen ülkelerle daha yapılandırılmış iş birlikleri kurması gerektiğini vurguluyor. Kanada, G7 üyesi ve NATO müttefiki olarak AB için doğal bir ortak konumunda. Ancak ticaret anlaşmalarından iklim politikalarına kadar birçok alanda iş birliği potansiyeli tam olarak kullanılamıyor.
AB'nin Kanada ile mevcut Kapsamlı Ekonomik ve Ticaret Anlaşması (CETA) geçici olarak uygulanıyor ancak bazı üye ülkelerdeki onay süreçleri henüz tamamlanmadı. Bu durum, anlaşmanın tam anlamıyla hayata geçirilmesini engelliyor. Ayrıca, iklim değişikliği, dijital ekonomi ve yapay zeka gibi yeni nesil konularda ortak bir yol haritası bulunmuyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
AB'nin Kanada gibi ortaklarla ilişkilerini güçlendirmesi, yalnızca transatlantik bağlamda değil, aynı zamanda küresel yönetişim açısından da kritik. Çin'in yükselen etkisi ve ABD'nin dış politikasındaki dalgalanmalar, orta güçlerin ve demokrasilerin bir araya gelmesini gerektiriyor. Kanada, pasifik ve atlantik arasında köprü rolü üstlenebilecek bir aktör.
Öte yandan, AB'nin genişleme politikası ve komşuluk ilişkileri de bu stratejinin bir parçası. Batı Balkanlar ve Doğu Ortaklığı ülkeleriyle ilişkiler, Kanada gibi uzak ortaklarla kurulacak stratejik diyaloglarla dengelenmeli. Aksi halde AB, küresel sahnede etkisini yitirme riski taşıyor.
Ekonomik açıdan, AB ve Kanada arasındaki ticaret hacmi yıllık 100 milyar doları aşıyor. Ancak bu potansiyelin çok altında. Özellikle yeşil teknoloji, temiz enerji ve dijital hizmetler alanında iş birliği artırılabilir. AB'nin Yeşil Mutabakat stratejisi ile Kanada'nın iklim hedefleri örtüşüyor. Ortak bir karbon fiyatlandırma mekanizması ve sürdürülebilir tedarik zincirleri oluşturulabilir.
Savunma ve güvenlik alanında da iş birliği güçlendirilebilir. NATO çerçevesinde zaten müttefik olan AB ve Kanada, hibrit tehditler, siber güvenlik ve dezenformasyonla mücadelede ortak hareket edebilir. Ancak AB'nin ortak savunma politikası konusundaki belirsizlikler, bu iş birliğini sınırlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin Kanada gibi ülkelerle stratejik ortaklıklarını derinleştirmesi, Türkiye'nin AB ile ilişkilerini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, uzun süredir AB üyelik sürecinde tıkanıklık yaşıyor ve alternatif iş birlikleri arıyor. AB'nin dış ilişkilerinde net bir strateji belirlemesi, Türkiye gibi aday ülkeler için de bir yol haritası sunabilir. Ayrıca, AB-Kanada ticaretinin genişlemesi, Türkiye'nin transit ticaret ve enerji koridoru rolünü güçlendirebilir. Türkiye, Batı ile Doğu arasında denge kurarken, AB'nin benzer düşünen ülkelerle oluşturacağı ittifaklarda kendine yer bulmalı. Özellikle savunma ve ekonomik iş birliği alanlarında Türkiye'nin jeostratejik konumu, AB için vazgeçilmez olmaya devam ediyor.
