Avrupa Birliği'nin otomotiv sektörü, Birleşik Krallık'ın Brexit sonrası getirilen "Avrupa'da üretim" kurallarından muaf tutulması için çağrıda bulundu. Sektör temsilcileri, aksi takdirde İngiliz üreticilerin AB pazarından dışlanacağını ve bunun "tarihin en büyük kendi kalesine golü" olacağını belirtiyor. AB'nin 2024'te yürürlüğe girmesi planlanan katı menşe kuralları, elektrikli araç bataryaları ve parçalarının yüzde 60'ının AB veya Birleşik Krallık'ta üretilmesini zorunlu kılıyor. Ancak İngiltere, AB ile ticaret anlaşması kapsamında bu kurallara tabi olmayı reddedince, iki taraf arasında kriz büyüyor.
Brexit Sonrası Otomotivde Yeni Dönem
AB Komisyonu'nun hazırladığı yeni düzenlemeye göre, 2024'ten itibaren AB'de satılan elektrikli araçların bataryalarının en az yüzde 60'ı ve araç parçalarının yüzde 40'ı AB veya Birleşik Krallık'ta üretilmiş olmalı. Bu oranlar 2027'de sırasıyla yüzde 70 ve yüzde 55'e yükselecek. Ancak Birleşik Krallık, Brexit anlaşması gereği bu kurallara uymak zorunda olmadığını savunuyor. Bunun üzerine AB, İngiliz araçlarına gümrük vergisi uygulama tehdidinde bulundu. Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA) Başkanı Luca de Meo, "Bu kurallar, İngiltere'yi tedarik zincirinden koparacak ve her iki taraf için de milyarlarca euro kayba yol açacak" dedi. Honda, Toyota gibi İngiltere'de fabrikası olan Japon üreticiler de endişeli.
Küresel Tedarik Zincirinde Kırılma
Uzmanlar, bu kuralın sadece İngiltere'yi değil, tüm Avrupa otomotiv sektörünü olumsuz etkileyeceğini belirtiyor. Brexit sonrası İngiltere, AB ile serbest ticaret anlaşması yapmış ve gümrüksüz ticarete devam etmişti. Ancak yeni menşe kuralları, İngiltere'nin AB pazarına erişimini fiilen kısıtlıyor. Özellikle Çin'den ithal edilen bataryaların AB'de üretilmesi zorunluluğu, İngiliz üreticileri zor durumda bırakıyor. Financial Times'a konuşan bir İngiliz yetkili, "AB'nin bu hamlesi, Brexit karşıtlarının eline koz veriyor. İngiltere'nin AB'den ayrılmasının en büyük ekonomik bedeli bu olabilir" dedi. Öte yandan, AB içinde de Almanya ve Fransa gibi ülkeler kuralın yumuşatılmasından yana. Alman otomotiv devleri, İngiltere'deki tedarikçileriyle bağlarını koparmak istemiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB-İngiltere arasındaki bu otomotiv krizi, Türkiye için hem fırsat hem de risk barındırıyor. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği anlaşması sayesinde otomotiv parçaları ticaretinde avantajlı konumda. İngiltere'nin AB pazarına erişiminin zorlaşması, Türk üreticilerin Avrupa'daki payını artırabilir. Ancak Türkiye'nin de AB'nin menşe kurallarına uyum sağlaması gerekecek. Özellikle elektrikli araç bataryası üretiminde Türkiye'nin yatırım yapması, hem AB hem İngiltere pazarında rekabetçi olmasını sağlayabilir. Diğer yandan, Brexit sonrası ticaret engellerinin artması, küresel tedarik zincirlerinde kırılmalara yol açarak Türkiye'yi de etkileyebilir. Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi müzakerelerinde bu gelişmeyi dikkate alması stratejik önem taşıyor.
