Avrupa Birliği (AB) ve İngiltere, Brexit sonrası gerginleşen ilişkileri onarma amacıyla yeni bir zirve düzenleme kararı aldı. Taraflar arasında, 30 yaş altı gençlerin Avrupa'da çalışma ve okuma özgürlüğünü tanıyan gençlik hareketliliği programının ayrıntılarındaki anlaşmazlıklar nedeniyle ertelenen zirve, Londra ve Brüksel arasındaki diplomatik bağları güçlendirmeyi hedefliyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın katılımıyla gerçekleşecek toplantının, ticaret, güvenlik ve göç gibi kritik konulara odaklanması bekleniyor.
Gelişmenin Arka Planı
AB ve İngiltere arasındaki ilişkiler, 2020 yılında yürürlüğe giren Ticaret ve İşbirliği Anlaşması'nın ardından inişli çıkışlı bir seyir izliyor. Özellikle Kuzey İrlanda protokolü ve balıkçılık hakları gibi konularda yaşanan anlaşmazlıklar, taraflar arasındaki güveni zedelemişti. Gençlik hareketliliği programı ise son dönemdeki en büyük pürüz oldu. İngiltere, programın sadece AB vatandaşlarına değil, aynı zamanda İngiliz gençlere de AB ülkelerinde benzer fırsatlar sunmasını talep ediyor. Brüksel ise bu talebi karşılamakta isteksiz davranıyor. Bununla birlikte, her iki taraf da ilişkilerin normalleşmesinin ekonomik ve siyasi faydalarının farkında. Özellikle İngiltere için AB pazarına erişim, Brexit sonrası daralan ticaret hacmini canlandırmak açısından hayati önem taşıyor. AB cephesinde ise İngiltere'nin savunma ve güvenlik alanındaki katkıları, özellikle Ukrayna savaşı bağlamında daha fazla öne çıkıyor.
Zirvenin gündeminde ticaretin yanı sıra, iklim değişikliği, dijital ekonomi ve düzensiz göç gibi küresel meselelerin de yer alması bekleniyor. İngiltere, AB'nin Horizon Europe araştırma programına yeniden katılmak istiyor; bu da bilimsel işbirliğinin canlanmasına katkı sağlayabilir. Ancak göç konusu, özellikle Manş Denizi'nde devam eden düzensiz geçişler nedeniyle hassas bir başlık olarak öne çıkıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
AB-İngiltere zirvesi, sadece ikili ilişkilerin ötesinde, Avrupa'nın küresel aktör olma iddiası açısından da kritik. Brexit sonrası Avrupa bütünleşmesinin zayıfladığı bir dönemde, Londra ile Brüksel arasında yapıcı bir diyalog, AB'nin uluslararası arenadaki etkisini artırabilir. Özellikle Çin ve ABD ile rekabetin yoğunlaştığı günümüzde, Avrupa'nın birleşik bir sesle hareket etmesi önem taşıyor. İngiltere ise Brexit sonrası 'Küresel Britanya' vizyonuyla Asya-Pasifik'e yönelse de, AB ile sağlıklı ilişkiler kurmanın ekonomisi için vazgeçilmez olduğunu kabul ediyor. Zirveden çıkacak sonuçlar, diğer AB üyesi olmayan ülkelerle (örneğin Norveç, İsviçre) yapılan anlaşmalar için de bir model teşkil edebilir. Ayrıca, Kuzey İrlanda'daki siyasi istikrar açısından da bu ilişkilerin düzeltilmesi kritik; protokolün yumuşatılması, bölgedeki gerginliği azaltabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB-İngiltere ilişkilerindeki normalleşme, Türkiye için dolaylı fırsatlar barındırıyor. Türkiye, hem AB üyelik süreci hem de İngiltere ile imzaladığı serbest ticaret anlaşması kapsamında bu iki aktörle bağlantılı. İlişkilerin yumuşaması, Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi müzakerelerinde İngiltere faktörünü daha az olumsuz hale getirebilir. Öte yandan, Türkiye'nin de dahil olduğu gençlik hareketliliği programları, vize serbestisi ve eğitim işbirlikleri açısından model oluşturabilir. Bununla birlikte, zirvede Türkiye doğrudan gündemde olmasa da, İngiltere ve AB'nin savunma işbirliği, Doğu Akdeniz ve Kıbrıs gibi Türkiye'yi ilgilendiren konulara yansıyabilir. Sonuç olarak, bu zirve, Türkiye'nin de içinde yer aldığı Avrupa-Atlantik mimarisinde yeni bir denge arayışının parçası olarak okunabilir.
