Avrupa Birliği (AB), düzensiz göçü engelleme çabaları kapsamında bu kez Somali'yi hedef aldı. AB Göç Komiseri Magnus Brunner, üye ülkelerin yanı sıra üçüncü ülkelerin de göç konusunda üzerlerine düşen sorumlulukları yerine getirmesi gerektiğini belirterek, "Aksi takdirde sonuçları olabilir" ifadelerini kullandı. Brunner'ın bu açıklaması, AB'nin Afrika Boynuzu'ndaki istikrarsız ülkelere yönelik göç politikasında daha sert bir tutum benimsediğinin sinyali olarak yorumlanıyor.
Gelişmenin arka planı
AB, yıllardır Akdeniz üzerinden Avrupa'ya ulaşan düzensiz göç dalgasıyla mücadele ediyor. Bu kapsamda, göçmenlerin ana geçiş rotaları üzerindeki ülkelerle anlaşmalar yapan birlik, son olarak Somali'ye yönelik baskısını artırdı. Somali, uzun süredir devam eden iç savaş, kuraklık ve terör saldırıları nedeniyle büyük bir insani krizle boğuşuyor. Ülke, aynı zamanda Avrupa'ya yönelen göçmenler için önemli bir kaynak ülke konumunda.
Brunner, Brüksel'de düzenlenen bir basın toplantısında, "Somali dahil tüm ülkeler, vatandaşlarının geri kabulü de dahil olmak üzere uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmelidir" dedi. Komiser, AB'nin bu konuda işbirliği yapmayan ülkelere karşı vize politikaları, ticari ayrıcalıklar ve kalkınma yardımları gibi araçları kullanabileceğini ima etti.
Bölgesel ve küresel boyut
AB'nin Somali'ye yönelik bu yeni baskısı, bölgede daha önce Libya ve Türkiye ile yapılan göç anlaşmalarını andırıyor. Ancak Somali'nin zayıf devlet yapısı ve devam eden güvenlik sorunları, anlaşmaların uygulanabilirliğini zorlaştırıyor. Öte yandan, AB ülkeleri arasında göç konusunda artan siyasi gerilim, Brüksel'i daha sert önlemler almaya itiyor. İtalya ve Yunanistan gibi sınır ülkeleri, yükün adil dağıtılmadığından şikayet ederken, Almanya ve Fransa gibi ülkeler ise geri kabul anlaşmalarının hızlandırılmasını talep ediyor.
Somali hükümeti ise, AB'nin taleplerine karşılık olarak ekonomik destek ve güvenlik yardımı beklediğini sinyallerini veriyor. Afrika Boynuzu'nda faaliyet gösteren Eş-Şebab terör örgütü, bölgesel istikrarı tehdit etmeye devam ederken, AB'nin göç baskısı, Somali'nin zaten kırılgan olan yönetim yapısını daha da zorlayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin Somali'ye yönelik göç baskısı, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de bölgesel dengeler açısından önem taşıyor. Türkiye, Somali'de insani yardım, kalkınma projeleri ve güvenlik işbirliği alanlarında aktif bir rol oynuyor. AB'nin bu ülkeye yönelik politikaları, Türkiye'nin Somali'deki nüfuzunu dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, AB'nin göç konusundaki sert tutumu, Türkiye'nin kendi göç politikalarını ve AB ile ilişkilerini de etkileyebilir. Türkiye, 2016 tarihli göç anlaşması kapsamında AB ile işbirliği yaparken, AB'nin üçüncü ülkelere yönelik artan baskısı Ankara'nın elini güçlendirebilir.
