Avrupa Birliği (AB), Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik işgalinin ardından dondurulan Rus varlıklarının faiz gelirlerinden sağlanan 1,4 milyar avronun Ukrayna'ya aktarılmasına karar verdi. Bu transfer, Kiev'in son günlerde yoğun füze saldırılarına maruz kaldığı bir dönemde geldi ve Ukrayna'nın savunma ile altyapı ihtiyaçlarına destek sağlaması bekleniyor.
Gelişmenin Arka Planı
AB, 2022 yılında Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Rus merkez bankasına ait yaklaşık 260 milyar avro değerindeki varlığı dondurmuştu. Bu varlıkların büyük kısmı Belçika merkezli saklama kuruluşu Euroclear'da tutuluyor. Şimdiye kadar bu varlıkların getirileri ayrıştırılmış ve Ukrayna'nın yeniden inşası ile askeri savunması için bir fona aktarılmıştı. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, bu transferin "Rusya'nın yıkımını finanse etmek için kullanılan parayla Ukrayna'nın yeniden inşasına katkı sağlama" hedefinin bir parçası olduğunu belirtti.
Bu karar, AB üyesi ülkelerin büyükelçilerinin geçen hafta üzerinde anlaştığı bir planın hayata geçirilmesi anlamına geliyor. İlk olarak Temmuz 2024'te açıklanan bu mekanizma, dondurulan varlıkların faiz gelirlerinin yüzde 90'ının Ukrayna'ya askeri destek, yüzde 10'unun ise ekonomik ve altyapısal yardım olarak aktarılmasını öngörüyor. Bu transfer, savaşın başlamasından bu yana AB'nin Ukrayna'ya yaptığı en büyük finansal katkılardan biri olarak dikkat çekiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, Rusya'nın Ukrayna'daki saldırılarını sürdürmesi ve özellikle Ukrayna enerji altyapısını hedef alması nedeniyle kritik bir önem taşıyor. Son günlerde Kiev ve diğer şehirlerdeki füze saldırıları, Ukrayna'nın hava savunma sistemlerine olan ihtiyacını artırdı. AB'nin aktardığı fonlar, bu savunma sistemlerinin güçlendirilmesine ve altyapının onarılmasına yardımcı olabilir.
Bu transferin küresel etkisi ise, Batılı ülkelerin dondurdukları Rus varlıklarını kullanma yönündeki ilk büyük adım olarak görülüyor. Rusya ise bu tür bir uygulamayı "hukuk dışı" olarak nitelendiriyor ve misilleme tehdidinde bulunuyor. Ancak AB, bu adımın uluslararası hukuka uygun olduğunu savunuyor. Analistler, bu uygulamanın ileride Rusya'nın savaş tazminatı ödemesi için bir emsal oluşturabileceği görüşünde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşta arabulucu bir rol üstlenirken, bu tür finansal kararlar Türk dış politikasını doğrudan etkileyebilir. Türkiye'nin NATO üyeliği ve Batı ile olan ittifakı, bu tür transferlere verilen desteği şekillendirebilir. Ayrıca, Türk şirketleri Ukrayna'nın yeniden imarında rol almayı hedefliyor; bu fonların kullanılması, Türk müteahhitlik firmaları için yeni fırsatlar yaratabilir. Ancak Türkiye'nin Rusya ile olan ekonomik ilişkileri, bu tür kararlar karşısında denge politikası izlemesini zorunlu kılıyor. Küresel ölçekte ise, bu adım uluslararası hukukta dondurulan varlıkların kullanımına yönelik tartışmaları alevlendirebilir ve Türkiye'nin de bu tartışmalarda bir pozisyon alması gerekebilir.
