Avrupa Sayıştayı (ECA), Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Mercosur ticaret anlaşmasını raydan çıkarma girişimine ilişkin bir belgeyi kamuya açıklamamasını eleştirdi. POLITICO'nun daha önce ortaya çıkardığı bilgilere göre, Macron, 2024 yılının başlarında AB-Mercosur anlaşmasını baltalamak için gizli bir diplomatik hamle başlatmıştı. Sayıştay, von der Leyen'in bu belgeyi Avrupa Şeffaflık Sicili'ne kaydetmemesinin, AB kurumlarının hesap verebilirliği açısından ciddi bir eksiklik olduğunu vurguladı. Olay, AB içinde ticaret politikalarının şeffaflığı ve üye ülkeler arasındaki güç dengeleri konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Gelişmenin Arka Planı: Macron'un Gizli Diplomasisi
POLITICO'nun elde ettiği belgelere göre, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 2024 yılının Ocak ayında, AB ile Güney Amerika ortak pazarı Mercosur arasındaki serbest ticaret anlaşmasını engellemek için bir dizi gizli görüşme yürüttü. Macron, özellikle Fransız çiftçilerinin anlaşmaya karşı çıkması nedeniyle, Brüksel'deki müzakereleri baltalamak için diğer üye devletleri ikna etmeye çalıştı. Bu hamle, Fransa'nın tarım sektörünü koruma gerekçesiyle yapıldı ancak birçok AB üyesi, Macron'un bu tutumunun AB'nin küresel ticaretteki güvenilirliğini zedelediğini savundu.
Avrupa Sayıştayı raporunda, von der Leyen'in bu belgeyi şeffaflık siciline kaydetmemesinin, AB kurumlarının hesap verebilirlik ilkesine aykırı olduğu belirtildi. Sayıştay, Komisyon Başkanı'nın bu tür diplomatik yazışmaları kamuya açıklaması gerektiğini, aksi takdirde AB kurumlarının demokratik denetiminin zayıflayacağını ifade etti. Von der Leyen'in ofisinden yapılan açıklamada ise belgenin hassas diplomatik bilgiler içerdiği ve kamuya açıklanmasının AB'nin dış ilişkilerine zarar verebileceği savunuldu.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Mercosur Anlaşması Neden Önemli?
AB-Mercosur ticaret anlaşması, 2019 yılında imzalanmış ancak çevre ve tarım konularındaki endişeler nedeniyle henüz onaylanmamıştı. Anlaşma, yaklaşık 780 milyon kişiyi kapsayan bir serbest ticaret bölgesi oluşturmayı hedefliyor. Brezilya, Arjantin, Uruguay ve Paraguay'ın oluşturduğu Mercosur, AB için önemli bir pazar. Ancak anlaşmaya karşı çıkanlar, özellikle Fransız çiftçiler, Güney Amerika'dan ucuz tarım ürünlerinin Avrupa pazarına girmesinin yerel üreticileri olumsuz etkileyeceğini savunuyor. Macron'un bu konuda Çin ve ABD gibi diğer küresel aktörlerle de gizli görüşmeler yaptığı iddia ediliyor.
Bu gelişme, AB'nin iç işleyişindeki şeffaflık sorunlarını bir kez daha gündeme getirdi. Avrupa Parlamentosu üyeleri, Sayıştay raporunun ardından von der Leyen'in istifasını bile talep etti. Ancak Komisyon Başkanı, baskılara rağmen görevde kalmaya devam ediyor. Uzmanlar, bu olayın AB'nin gelecekteki ticaret müzakerelerinde güvenilirliğini sorgulatabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi müzakerelerini sürdürürken, AB'nin ticaret politikalarındaki şeffaflık ve iç çekişmeler doğrudan ilgisini çekiyor. Mercosur anlaşmasının akıbeti, AB'nin üçüncü ülkelerle ticaret anlaşmaları yapma kapasitesi hakkında sinyal veriyor. Türkiye, benzer bir süreçte AB'nin iç siyasi dengeler nedeniyle ticari taahhütlerinden geri adım atabileceği endişesi taşıyabilir. Ayrıca Macron'un bu hamlesi, AB içinde Fransa'nın tarım korumacılığının diğer sektörlere de yansıyabileceğine işaret ediyor. Türkiye'nin, özellikle tarım ve gıda ürünleri ihracatında AB pazarına bağımlılığı göz önüne alındığında, bu tür korumacı eğilimler Ankara için bir risk oluşturuyor.
