Hinrich Foundation Ticaret Politikası Direktörü Deborah Elms, Avrupa Birliği (AB) ile Çin arasındaki ticaret müzakerelerinde araç ithalatı ve döviz kurları konusunda ciddi anlaşmazlıklar yaşandığını açıkladı. Elms, her iki tarafın da önemli kozlara sahip olduğunu ve rekabetçi pozisyonlarını sürdürdüğünü belirterek, ticaret dengesizliklerinin çözümünün zor olduğu uyarısında bulundu. (Kaynak: Bloomberg)
Görüşmelerin Arka Planı
AB ve Çin arasındaki ticaret gerilimi, özellikle elektrikli araç (EV) ithalatı ve döviz kurlarındaki değerleme farklılıklarından kaynaklanıyor. AB, Çin'in elektrikli araç sektörüne sağladığı sübvansiyonların haksız rekabete yol açtığını savunurken, Çin ise bu iddiaları reddediyor ve kendi piyasa ekonomisi statüsünün tanınmasını talep ediyor. Elms'e göre, taraflar arasındaki anlaşmazlık sadece ticaret hacmiyle sınırlı değil; aynı zamanda teknoloji transferi, fikri mülkiyet hakları ve devlet destekleri gibi yapısal konuları da kapsıyor.
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kuralları çerçevesinde yürütülen müzakerelerde, AB'nin Çin'e yönelik antidamping vergileri ve telafi edici önlemler gündemde. Çin ise AB'nin çevre ve iklim politikalarını gerekçe göstererek kendi ürünlerine yönelik kısıtlamaları eleştiriyor. Elms, "Her iki taraf da elindeki kozları kullanmaktan çekinmiyor. AB, pazar erişimi ve yatırım anlaşmalarıyla baskı kurmaya çalışırken, Çin de hammadde ihracatı ve tedarik zincirlerindeki kritik konumuyla karşı hamle yapıyor" dedi.
Uzmanlar, müzakerelerin tıkandığı noktalardan birinin de kur manipülasyonu iddiaları olduğunu belirtiyor. ABD Hazine Bakanlığı'nın Çin'i kur manipülatörü olarak ilan etmemesine rağmen, AB yetkilileri yuanın değerinin piyasa güçleri tarafından belirlenmediğini savunuyor. Çin Merkez Bankası ise kur politikasının şeffaf olduğunu ve uluslararası kurallara uygun olduğunu vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
AB-Çin ticaret gerilimi, küresel tedarik zincirleri ve jeopolitik dengeler açısından geniş yankı uyandırıyor. Çin, AB'nin en büyük ticaret ortaklarından biri; 2022'de ikili ticaret hacmi 850 milyar doları aştı. Ancak AB'nin Çin'e yönelik ticaret açığı 400 milyar doları buluyor ve bu durum Brüksel'de rahatsızlık yaratıyor. Özellikle Alman otomotiv sektörü, Çin pazarına bağımlılığı nedeniyle olası bir ticaret savaşından en çok etkilenecek kesimler arasında.
ABD-Çin ticaret savaşının gölgesinde şekillenen AB-Çin ilişkileri, Washington'un baskılarıyla daha da karmaşık hale geliyor. AB, Çin'e yönelik ortak bir cephe oluşturma konusunda isteksiz; zira birçok üye ülke için Çin vazgeçilmez bir pazar. Öte yandan, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi ve 17+1 işbirliği platformu üzerinden Avrupa'daki etkisini artırma çabaları, AB içinde endişeyle karşılanıyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası gibi kurumlar, ticaret gerilimlerinin küresel büyümeyi yavaşlatabileceği uyarısında bulunuyor. DTÖ'nün arabuluculuk mekanizmaları ise tarafların anlaşmazlıklarını çözmede yetersiz kalıyor; çünkü AB ve Çin, DTÖ reformu konusunda da farklı görüşlere sahip.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB-Çin ticaret gerilimi, Türkiye'nin dış ticaret ve ekonomik istikrarı açısından dolaylı ama önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği'ne sahip olması nedeniyle AB'nin Çin'e yönelik olası antidamping vergilerinden etkilenebilir; zira Türkiye üzerinden AB'ye yapılan Çin menşeli ürünlerde artış yaşanabilir. Ayrıca, Çin'in AB pazarında karşılaştığı kısıtlamalar, Türk ihracatçıları için fırsatlar yaratabileceği gibi, Çin'in Türkiye'ye yönelik dampingli ürün satışlarını artırması riskini de taşıyor. Türkiye, denge politikası izleyerek hem AB hem de Çin ile ticari ilişkilerini korumaya çalışmalı; ancak yerli üretimi koruyacak önlemleri de göz ardı etmemeli.
