Kanadalı bir teknoloji izleme örgütü, Avrupa Parlamentosu'nun eski bir üyesinin ve gözetim skandallarını araştıran bir komitenin üyesinin, İsrailli bir şirket tarafından geliştirilen bir casus yazılım aracıyla hedef alındığını açıkladı. Citizen Lab tarafından Cuma günü yayımlanan raporda, söz konusu milletvekilinin akıllı telefonuna İsrail merkezli NSO Group tarafından geliştirilen Pegasus casus yazılımıyla sızıldığı belirtildi. Mağdur, adı açıklanmayan eski AP üyesi, aynı zamanda Pegasus ve benzeri casus yazılımların demokrasi karşıtı rejimlerce muhalifleri izlemek için kullanımını araştıran özel bir komitede görev yapıyordu.
Casus yazılım araştırmacısı hedefte
Citizen Lab raporuna göre, ismi verilmeyen AP üyesi, Nisan 2021'de Pegasus yazılımıyla hedef alındı. Saldırı, sıfır tıklama (zero-click) yöntemiyle gerçekleştirildi; yani mağdurun herhangi bir bağlantıya tıklamasına gerek kalmadan cihaz ele geçirildi. Araştırmacılar, bu saldırının Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) bağlantılı bir aktör tarafından düzenlendiğini tespit etti. BAE, Pegasus yazılımının bilinen kullanıcıları arasında yer alıyor. Eski AP üyesi, Avrupa Parlamentosu'nun Pegasus ve benzeri casus yazılımlara karşı oluşturulan soruşturma komisyonunda (PEGA) kilit rol oynuyordu. Komisyon, 2022'de yayımladığı nihai raporda, casus yazılımların demokrasi için ciddi bir tehdit olduğu ve AB genelinde bu tür yazılımların kullanımına acilen sınırlama getirilmesi gerektiği uyarısında bulunmuştu.
Bu olay, casus yazılım skandallarının sadece muhalif gazeteciler ve insan hakları aktivistleriyle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda bu konuda araştırma yapan siyasetçilerin de hedef olabileceğini gösteriyor. PEGA komisyonu daha önce Macaristan, Polonya ve Yunanistan gibi AB üyesi ülkelerde muhaliflere karşı casus yazılım kullanıldığına dair kanıtlar sunmuştu. İsrail yapımı yazılımların yanı sıra, Avrupa'da üretilen benzer araçların da otoriter rejimler tarafından kullanıldığı biliniyor.
Küresel casusluk ağları ve demokrasiye tehdit
Pegasus benzeri casus yazılımlar, dünya genelinde 50'den fazla ülkede kullanılıyor ve aralarında gazeteciler, avukatlar, siyasetçiler ve aktivistlerin bulunduğu binlerce kişiyi hedef alıyor. Citizen Lab, 2023 yılında yayımladığı bir raporda, NSO Group'un Pegasus yazılımını kullanarak Küba, Mısır, Suudi Arabistan gibi ülkelerde muhalefeti susturmak amacıyla saldırılar düzenlendiğini belgelemişti. Şirket, tüm bu suçlamaları reddediyor ve yazılımının yalnızca terörle mücadele ve organize suçla savaşta kullanıldığını iddia ediyor. Ancak Birleşmiş Milletler ve uluslararası sivil toplum kuruluşları, bu araçların insan hakları ihlallerine yol açtığı konusunda hemfikir.
Bu son saldırı, Pegasus'un bir AB milletvekilini hedef alması açısından özellikle önem taşıyor. Avrupa Birliği, geçtiğimiz yıl casus yazılımların kullanımını kısıtlayan ilk yasayı kabul etmişti ancak uygulama eksiklikleri ve denetim zafiyetleri devam ediyor. AB Komisyonu, üye ülkeleri casus yazılım ticaretine daha sıkı denetim getirmeye çağırırken, NSO Group'un AB pazarına erişiminin sınırlanması gündemde. Bu gelişme, AB'nin dijital egemenlik konusundaki hassasiyetini bir kez daha ortaya koyuyor. Özellikle Çin ve Rusya gibi otoriter rejimlerin kendi casus yazılım programlarını geliştirdiği bir dönemde, AB'nin teknik bağımsızlığını koruması ve insan haklarını merkeze alan bir siber güvenlik stratejisi izlemesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, Türkiye'nin de yakından takip ettiği casus yazılım tartışmalarının uluslararası boyutunu yansıtıyor. Türkiye, daha önce benzer yazılımlar nedeniyle AB raporlarında eleştirilmiş, özellikle FETÖ ve PKK terör örgütleriyle mücadele kapsamında casus yazılım kullandığı iddiaları gündeme gelmişti. Bu gelişme, Türkiye'nin siber güvenlik politikalarını gözden geçirmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca, AB'nin casus yazılım ticaretine yönelik kısıtlamaları, Türkiye'nin yerli siber güvenlik çözümlerine yatırım yapmasını teşvik edebilir. Küresel düzeyde demokratik kurumları hedef alan bu tür saldırılar, Türkiye'nin de dijital bağımsızlığını güçlendirme ihtiyacını hatırlatıyor.
