Avrupa Birliği (AB), alüminyum hurda ihracatına yüzde 15 oranında vergi getirmeyi planlıyor. Brüksel'in bu hamlesi, yerel alüminyum üreticilerini korumak ve değerli metalin başta ABD ve Asya olmak üzere üçüncü ülkelere akışını önlemek amacı taşıyor. Plan, AB'nin hammadde güvenliğini artırma ve stratejik sektörlerde dışa bağımlılığı azaltma çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
AB Komisyonu tarafından hazırlanan teklif, alüminyum hurda ihracatını kısıtlayarak Avrupa'daki geri dönüşüm tesislerine ve işleme kapasitesine yatırımı teşvik etmeyi hedefliyor. Mevcut durumda AB, yılda yaklaşık 2,5 milyon ton alüminyum hurda ihraç ediyor ve bu miktarın büyük kısmı ABD, Hindistan ve Çin'e gidiyor. Yetkililer, ihracatın bu şekilde devam etmesi halinde Avrupa'nın alüminyum geri dönüşüm sektörünün rekabet gücünü kaybedeceği uyarısında bulunuyor.
Vergi oranı yüzde 15 olarak belirlenirken, bu oranın zamanla artabileceği belirtiliyor. AB, alüminyum hurdayı 'yeşil geçiş' için kilit öneme sahip kritik hammaddeler listesine almış durumda. Özellikle elektrikli araç üretimi, inşaat ve ambalaj sektörlerinde kullanılan geri dönüştürülmüş alüminyum, karbon emisyonlarını azaltmada önemli bir rol oynuyor. Vergi, geri dönüştürülmüş alüminyum fiyatlarını artırabilir, ancak Brüksel bunun uzun vadede sektörün sürdürülebilirliği için gerekli olduğunu savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
AB'nin bu adımı, küresel alüminyum piyasasında yeni bir ticari gerilim potansiyeli taşıyor. ABD, geçmişte Çin'den alüminyum ithalatına yönelik vergileri artırmış, AB ise ABD'nin çelik ve alüminyum ek gümrük vergilerine karşı misilleme yapmıştı. Analistler, yeni hurda vergisinin özellikle ABD'li alüminyum üreticilerini olumsuz etkileyebileceğini, zira Amerikalı üreticilerin AB'den gelen ucuz hurdaya bağımlı olduğunu belirtiyor.
Çin ise dünyanın en büyük alüminyum üreticisi konumunda, ancak üretimde kullandığı kömür bazlı enerji nedeniyle yüksek karbon emisyonuyla karşı karşıya. AB'nin vergisi, Çin'in geri dönüştürülmüş alüminyum ithalatını kısıtlayabilir, ancak Pekin'in kendi geri dönüşüm kapasitesini artırması bekleniyor. Hindistan da alüminyum sektörünü büyütme çabası içinde, bu nedenle AB vergisi Hintli alıcılar için maliyet artışı anlamına geliyor.
Uzmanlar, verginin AB içinde de tartışmalara yol açtığını belirtiyor. İspanya ve İtalya gibi alüminyum üreticisi ülkeler vergiyi desteklerken, Almanya ve Hollanda gibi hurda ihracatçısı ülkeler olumsuz etkilenebilir. AB, geçiş dönemi için belirli istisnalar getirmeyi değerlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, önemli bir alüminyum üreticisi ve ihracatçısı olmasa da, alüminyum hurda ticaretinde AB'nin önemli bir ortağıdır. Türkiye, AB'den alüminyum hurda ithal eden ülkeler arasında ikinci sırada yer almakta; yıllık 150 bin ton civarında alüminyum hurda ithalatı yapmaktadır. AB'nin yüzde 15'lik vergisi, Türk alüminyum sektöründe maliyet artışına yol açacak, özellikle inşaat ve otomotiv yan sanayiinde fiyat baskısı yaratabilir. Kısa vadede alternatif tedarikçiler bulunması zor görünürken, Türkiye'nin kendi geri dönüşüm altyapısını güçlendirmesi stratejik bir öncelik haline gelmiştir.
