İngiltere'nin güneybatısındaki Dorset kontluğunda yaşayan 95 yaşındaki kör gazi Jim Alison, ehliyetini bırakmak zorunda kaldıktan beş yıl sonra yeniden direksiyon başına geçti. Görme yetisini kaybetmesi nedeniyle 2019'da ehliyetinden vazgeçen Alison, ülkedeki bir hayır kuruluşunun sağladığı özel düzenek ve eğitim sayesinde geçtiğimiz günlerde kısa bir sürüş gerçekleştirdi. Yetkililer, bu deneyimin yaşlı bireylerin bağımsızlığını koruma açısından örnek teşkil ettiğini belirtiyor.
Görme engeline rağmen direksiyon başında
Jim Alison, İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde Kraliyet Hava Kuvvetleri'nde görev yapmış bir gazi. Yıllarca otomobil kullanan Alison, yaşa bağlı makula dejenerasyonu nedeniyle görme yetisini büyük ölçüde yitirdi. 2019 yılında doktorlarının tavsiyesi üzerine ehliyetini iptal ettirdi. Ancak araç kullanma tutkusundan vazgeçmeyen Alison, İngiltere'de görme engellilere yönelik sürüş imkânı sunan bir hayır kuruluşuna başvurdu.
Kuruluş, özel olarak uyarlanmış bir araçta, eğitimli bir sürüş eğitmeni eşliğinde Alison'a yeniden direksiyon kullanma fırsatı tanıdı. Alison, kapalı bir alanda gerçekleştirilen sürüş sırasında aracı güvenli bir şekilde yönlendirdi. Etkinlik sonrası duygularını paylaşan Alison, "Yeniden direksiyon başında olmak inanılmazdı. Rüzgârı hissetmek, kontrolü elime almak... Bu özgürlüğü tekrar tatmak paha biçilemez" dedi.
Hayır kuruluşunun rolü ve görme engelliler için sürüş
Alison'a destek veren hayır kuruluşu, İngiltere'de görme engelli bireylerin motorlu taşıt kullanmasını sağlamak amacıyla faaliyet gösteriyor. Kuruluş, kapalı özel alanlarda, çift kumandalı araçlarla ve deneyimli eğitmenler gözetiminde sürüş deneyimi sunuyor. Bu hizmet, tamamen bağımsız sürüş için yasal ehliyet anlamına gelmiyor; ancak katılımcılara unutulmaz bir deneyim yaşatmayı ve özgüvenlerini artırmayı hedefliyor.
Yetkililer, bu tür programların yaşlı ve engelli bireylerin toplumdan kopmaması açısından kritik olduğunu vurguluyor. İngiltere'de 70 yaş üstü sürücülerin ehliyetlerini yenilemeleri için düzenli sağlık kontrolünden geçmeleri gerekiyor. Görme engeli bulunan sürücüler ise yasal olarak araç kullanamıyor. Ancak kapalı alanlarda yapılan bu tür etkinlikler, yasal düzenlemelerin dışında, tamamen duygusal ve rehabilitasyon amaçlı organize ediliyor.
Benzer girişimler ve toplumsal etki
Jim Alison'ın hikâyesi, Birleşik Krallık'ta görme engelli bireylere yönelik farkındalığı artırdı. Sosyal medyada paylaşılan görüntüler kısa sürede binlerce beğeni aldı. Kullanıcılar, Alison'ın azmini takdir ederken, hayır kuruluşunun çalışmalarına destek çağrısı yaptı. Uzmanlar, bu tür deneyimlerin yaşlılarda depresyon ve sosyal izolasyonu azalttığını belirtiyor.
Öte yandan, bazı güvenlik uzmanları, görme engelli bireylerin trafiğe kapalı alanlarda bile araç kullanmasının risk taşıyabileceğini savunuyor. Ancak hayır kuruluşu, tüm etkinliklerin sıkı güvenlik protokolleri çerçevesinde gerçekleştirildiğini ve katılımcıların tam kontrolünün eğitmenlerde olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Jim Alison'ın hikâyesi, Türkiye'deki engelli ve yaşlı bireylerin mobilitesi açısından da ilham verici bir örnek. Türkiye'de görme engellilerin araç kullanması yasal olarak mümkün değil; ancak kapalı alanlarda benzer deneyim programları düzenlenebilir. Bu tür girişimler, engelli bireylerin toplumsal hayata katılımını artırabilir ve bağımsızlık duygusunu güçlendirebilir. Ayrıca, yaşlı nüfusun arttığı ülkemizde, yaşlı sürücülere yönelik sağlık taramaları ve bilinçlendirme kampanyaları önem taşıyor. İngiltere'deki model, Türkiye'deki sivil toplum kuruluşları için de yol gösterici olabilir.
