İngiltere'de sağlık yetkilileri, 54 yaşındaki bireylerin yalnızca yüzde 52'sinin bağırsak kanseri taraması için sunulan ücretsiz evde test kitlerini kullandığını açıkladı. Bu düşük katılım oranı, erken teşhisin hayat kurtardığı bilinen bir kanser türünde endişe yaratıyor. NHS England, 50'li yaşlardaki herkesi her iki yılda bir posta yoluyla gelen gizli kan testi kitini kullanarak düzenli tarama yapmaya çağırıyor. Yetkililer, özellikle pandemi döneminde ertelenen taramaların telafi edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Düşük katılımın nedenleri ve uyarılar
Uzmanlar, bağırsak kanserinin erken evrede tespit edildiğinde tedavi şansının yüksek olduğunu ancak birçok kişinin test yaptırmaktan çekindiğini belirtiyor. Testin evde yapılabilir olmasına rağmen, 'kaka testi' olarak bilinen yöntemin utanç verici bulunması ya da zaman ayırmama gibi nedenlerle katılım düşük kalıyor. NHS, 50-59 yaş aralığındaki herkesin bu testi yapmasını öneriyor. 60 yaş üstü için de benzer bir program mevcut. İngiltere'de her yıl yaklaşık 42 bin kişiye bağırsak kanseri teşhisi konuyor ve bu hastalık yılda 16 bin ölüme yol açıyor. Tarama programının bu ölümleri üçte bir oranında azaltabileceği tahmin ediliyor.
NHS’in baş kanser cerrahı Profesör Peter Johnson, 'Bağırsak kanseri erken teşhis edildiğinde tedavi edilebilir bir hastalıktır. Test çok basit ve sadece birkaç dakikanızı alıyor. Lütfen gelen kiti kullanarak kendinizi ve sevdiklerinizi koruyun' dedi. Sağlık Bakanlığı, 2025 yılına kadar tarama katılımını yüzde 60'ın üzerine çıkarmayı hedefliyor.
Küresel boyut ve Türkiye'de durum
Bağırsak kanseri, dünya genelinde en sık görülen üçüncü kanser türü olup her yıl yaklaşık 1.9 milyon yeni vaka tespit ediliyor. Dünya Sağlık Örgütü, erken teşhis için 50 yaş üstüne düzenli tarama öneriyor. Birçok ülke benzer evde test kitleri kullanırken, katılım oranları ülkeden ülkeye değişiyor. İngiltere'deki bu çağrı, düşük katılımın küresel bir sorun olduğunu gösteriyor.
Türkiye'de ise Sağlık Bakanlığı 50-70 yaş arası kadın ve erkeklere iki yılda bir bağırsak kanseri taraması öneriyor. KETEM (Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri) aracılığıyla gizli kan testi ücretsiz yapılıyor. Ancak katılım oranları henüz istenen düzeyde değil. Toplumda kanser taramalarına yönelik farkındalık ve utanma duygusu, İngiltere'deki benzer sorunları yansıtıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu haber doğrudan Türkiye'ye ait olmasa da, Türkiye'nin kendi bağırsak kanseri tarama programının etkinliği açısından önemli bir ders içeriyor. Düşük katılım oranı, toplumda taramalara yönelik farkındalığın artırılması gerektiğini gösteriyor. Türkiye'de de benzer bir sorun yaşanıyor; KETEM verilerine göre hedef kitlenin ancak yüzde 30-40'ı düzenli tarama yaptırıyor. Sağlık Bakanlığı'nın, İngiltere'deki gibi daha etkili iletişim kampanyaları ve kolaylaştırıcı uygulamalar (evde test kiti dağıtımı gibi) başlatması, erken teşhis ve tedavi başarısını artırabilir. Küresel olarak kanser yükünün azaltılması, Türkiye'nin sağlık politikalarına yön vermesi açısından da kritik.
