Küresel çapta 40 şehirden belediye başkanı, veri merkezlerinin kentsel alanlarda nasıl inşa edileceği ve işletileceğine dair yeni bir sözleşmeye imza attı. 20 Eylül 2024 tarihinde duyurulan bu sözleşme, teknoloji devlerinin artan veri depolama ihtiyacına yanıt olarak, yerel toplulukların çıkarlarını ön planda tutmayı amaçlıyor. İmzacı şehirler arasında Barselona, Londra, New York ve Tokyo gibi büyük metropoller yer alıyor. Sözleşme, veri merkezlerinin enerji verimliliği, çevresel etkileri ve istihdam yaratma potansiyeli gibi konularda ortak standartlar belirliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Veri merkezleri, dijital ekonominin temel taşlarından biri haline gelirken, bu tesislerin şehirler üzerindeki baskısı da artıyor. Yapay zeka, bulut hizmetleri ve akıllı şehir uygulamalarının yaygınlaşması, veri merkezi sayısında patlamaya yol açtı. Ancak bu merkezler, yüksek enerji tüketimi, su kullanımı ve karbon ayak iziyle çevresel kaygıları beraberinde getiriyor. Ayrıca, yerel halkın imar planlarına müdahale, gürültü kirliliği ve istihdam üzerindeki etkileri gibi konularda endişeleri bulunuyor. Belediye başkanları, bu sorunlara karşı ortak bir duruş sergilemek ve şirketleri sorumlu davranmaya zorlamak için bir araya geldi. Pakt, veri merkezi geliştiricilerinin yerel topluluklarla danışma mekanizmaları kurmasını, yenilenebilir enerji kullanmasını ve su kaynaklarını verimli yönetmesini şart koşuyor.
Bölgesel veya Küresel Boyut
Bu sözleşme, küresel teknoloji şirketlerine yönelik artan düzenleyici baskının bir parçası. Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası ve Dijital Piyasalar Yasası ile teknoloji devlerine kısıtlamalar getirirken, şehir düzeyinde de benzer girişimler hız kazanıyor. Özellikle Avrupa'daki şehirler, veri merkezlerinin enerji tüketimini ve çevresel etkilerini azaltmak için ulusal hükümetlerle iş birliği yapıyor. Öte yandan, Asya ve Amerika kıtasındaki şehirlerin katılımı, paktın küresel ölçekte bir model oluşturabileceğini gösteriyor. Ancak, bağlayıcı olmayan bir sözleşme olması, uygulamanın şirketlerin gönüllü katılımına bağlı olduğu anlamına geliyor. Uzmanlar, sözleşmenin başarısının, imzacı şehirlerin yasal düzenlemeleri ne kadar hızlı hayata geçireceğine bağlı olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de veri merkezi yatırımları, özellikle İstanbul ve Ankara gibi büyükşehirlerde hızla artıyor. Bu gelişme, Türk belediyelerinin de benzer bir sözleşme veya yerel düzenlemelerle veri merkezi inşasında söz sahibi olması gerektiğini hatırlatıyor. Enerji yoğun bu tesislerin, Türkiye'nin yenilenebilir enerji hedefleriyle uyumlu hale getirilmesi kritik. Ayrıca, AB ile ilişkilerde yeşil dönüşüm ve dijital düzenlemeler uyumu önem kazanırken, Türk şehirlerinin bu küresel paktın prensiplerini dikkate alması, uluslararası yatırım çekme açısından avantaj sağlayabilir.
