ABD'de 4 Temmuz Bağımsızlık Günü kutlamaları yaklaşırken, Amerikalıların mangal ve piknik masrafları cep yakıyor. Amerikan Çiftlik Bürosu Federasyonu'nun (AFBF) yayımladığı yıllık "4 Temmuz Sepeti" anketine göre, on iki temel gıda maddesinden onu geçen yıla kıyasla daha pahalı. Ortalama bir ailenin 4 Temmuz mangalı için ödeyeceği toplam tutarın 71,22 dolar olduğu tahmin ediliyor. Bu rakam, geçen yılın 67,73 dolarlık seviyesine göre yüzde 5,1'lik bir artışı işaret ediyor. Enflasyonun gölgesinde geçen bir kutlama öncesinde, Amerikalılar en yüksek maliyet artışını sığır etinde yaşarken, şaşırtıcı bir şekilde hamburger ekmeği ve soğutulmuş içeceklerin fiyatında düşüş görüldü.
Pahalı mangal: Hangi ürünler zamlandı?
AFBF'nin verilerine göre, 4 Temmuz sepetindeki en büyük fiyat artışı sığır etinde yaşandı. Bir kilogram sığır kıymasının fiyatı geçen yıla göre yüzde 11 artarak 11,06 dolara yükseldi. Bunu yüzde 8,6 ile kesilmiş tavuk göğsü (6,84 dolar/ kg) ve yüzde 7,4 ile limonata (litre başına 3,50 dolar) takip etti. Patates cipsi (yüzde 6,2 artışla 5,69 dolar/ 340 gram), çilek (yüzde 5,5 artışla 4,49 dolar/ 450 gram) ve dondurma (yüzde 4,9 artışla 5,62 dolar/ 1,5 litre) de zamlanan ürünler arasında. Mısır koçanı (2,01 dolar/ 6 adet) ve kiraz (6,60 dolar/ 450 gram) sırasıyla yüzde 3,1 ve yüzde 1,5 oranında arttı. Hamburger ekmeği ise sekizli pakette 2,43 dolara gerileyerek yüzde 5,8 düşüş kaydetti. Soğutulmuş içecekler de (2 litre) 1,91 dolara inerek yüzde 1,5 azaldı.
AFBF Baş Ekonomisti Roger Cryan, artışların temel nedenini "yüksek girdi maliyetleri ve tedarik zincirindeki aksaklıklar" olarak açıklıyor. Cryan, özellikle hayvan yemi fiyatlarındaki artışın sığır eti fiyatlarına yansıdığını, çiftçilerin maliyetlerini karşılayabilmek için fiyatları yükseltmek zorunda kaldığını belirtiyor.
Bölgesel farklılıklar ve küresel bağlam
4 Temmuz maliyetindeki artış, ABD genelinde homojen değil. Kıyı kesimlerde, özellikle Kaliforniya ve New York gibi eyaletlerde fiyatlar ulusal ortalamanın üzerinde seyrediyor. Buna karşın Ortabatı eyaletlerinde, özellikle tarım üretiminin yoğun olduğu bölgelerde maliyetler daha düşük kalıyor. Bu durum, bölgesel enflasyon farklılıklarını bir kez daha gözler önüne seriyor. Küresel ölçekte ise ABD'deki gıda enflasyonu, pandemi sonrası toparlanma sürecinde dünyanın birçok ülkesinde yaşanan fiyat artışlarıyla paralellik gösteriyor. Rusya-Ukrayna savaşının tetiklediği tahıl ve enerji krizi, gübre fiyatlarındaki yükseliş ve lojistik maliyetlerindeki artış, ABD'deki üretici fiyatlarını da etkilemiş durumda. Ancak ABD Merkez Bankası'nın (Fed) agresif faiz artırımlarıyla enflasyonu kontrol altına almaya çalışmasına rağmen, gıda fiyatlarındaki katılık devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki gıda enflasyonu, Türkiye için doğrudan bir ekonomik tehdit oluşturmasa da, küresel enflasyon dalgasının parçası olması nedeniyle dolaylı etkiler yaratabilir. Yüksek ABD faizleri, gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışına ve doların değer kazanmasına yol açarak Türkiye'nin ithalat maliyetlerini artırabilir. Ayrıca, ABD'deki tüketim talebinin güçlü kalması, emtia fiyatlarını yukarı çekerek Türkiye'nin enerji ve gıda ithalat faturasını yükseltebilir. Jeopolitik açıdan ise ABD'deki ekonomik dalgalanmalar, Türkiye-ABD ticaret hacmini ve yatırım kararlarını etkileyebilir. Ancak Türkiye'nin kendi enflasyon sorunuyla mücadele ettiği bu dönemde, küresel fiyat baskılarına karşı yapısal reformlar ve döviz rezervlerinin güçlendirilmesi önem taşıyor.
