Irak milli futbol takımı, 2026 FIFA Dünya Kupası elemelerine geri dönüş yaparak uluslararası arenada yeniden boy göstermeye başladı. Ancak ülkede yıllardır süren siyasi istikrarsızlık, savaş ve yaptırımlar, futbol altyapısını derinden etkiledi. Irak Futbol Federasyonu'nun (IFA) FIFA ve Asya Futbol Konfederasyonu (AFC) tarafından defalarca yolsuzluk ve kötü yönetim nedeniyle uyarılması, takımın potansiyelinin önünde büyük bir engel teşkil ediyor. Irak, 1986'da ilk kez katıldığı Dünya Kupası'ndan bu yana bir daha bu seviyeye çıkamadı ve 2026 elemelerinde de güçlü rakipleri karşısında zorlanıyor.
Altyapı ve Yönetişim Sorunları
Irak'ın futbol altyapısı, 2003 ABD işgali ve sonrasındaki iç savaş nedeniyle büyük darbe aldı. Stadyumlar ya tahrip oldu ya da bakımsız kaldı. Genç yeteneklerin yetişmesi için gereken akademiler ve antrenman tesisleri yok denecek kadar az. IFA, FIFA ve AFC tarafından sık sık şeffaflık ve hesap verebilirlik konusunda eleştiriliyor. 2019'da FIFA, IFA'yı yönetim zafiyetleri nedeniyle geçici olarak askıya aldı ve ancak reform sözü verilmesi üzerine yasağı kaldırdı. Bu durum, takımın uluslararası maçlara hazırlanmasını ve istikrarlı bir performans sergilemesini engelliyor.
IFA'nın mali kaynakları da sınırlı. Petrol gelirlerine bağımlı ekonomi, futbol yatırımlarını ikinci plana itiyor. Kulüpler, oyuncularına düzenli maaş ödemekte zorlanırken, en yetenekli oyuncular yurt dışına gitmeyi tercih ediyor. Irak'ın yıldız oyuncularından bir kısmı İran, Katar ve Avrupa liglerinde oynuyor, ancak bu oyuncuların milli takıma katılımı düzenli değil. Koçluk ve teknik direktörlük alanında da yabancı uzmanlara bağımlılık sürüyor.
Bölgesel Rekabet ve Küresel Boyut
Irak, Asya elemelerinde İran, Suudi Arabistan, Japonya ve Güney Kore gibi devlerle mücadele ediyor. Bu takımlar, onlarca yıllık planlı yatırım ve altyapı hamleleriyle zirveye yerleşmiş durumda. Irak ise daha çok bireysel yeteneklere dayanıyor. 2007'de Asya Kupası'nı kazanması, bu düzensiz yapıya rağmen bir istisna olarak görülüyor. O dönemde takım, savaşın ortasında halka moral vermiş, ancak bu başarı yönetimsel sorunlar nedeniyle sürdürülebilir olmamıştı. Bugün Irak, 2026 elemelerinde üçüncü turda elenme riski taşıyor.
Bölgesel rakipleri, özel sektör yatırımları ve devlet destekli futbol akademileriyle her geçen yıl güçleniyor. Katar, 2022 Dünya Kupası için yaptığı dev yatırımla Asya futbolunun merkezi haline gelirken, Suudi Arabistan da Premier Lig yıldızlarını transfer ederek liginin kalitesini artırdı. Irak ise bu yarışta geri kalmaya devam ediyor. FIFA'nın yolsuzlukla mücadele reformları ve AFC'nin baskıları, IFA'nın yapısal dönüşümünü hızlandırabilir, ancak bu yıllar alacak bir süreç.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Irak'ın futbol alanındaki sorunları, Türkiye'nin bölgesel etkisi açısından dolaylı da olsa bir fırsat sunuyor. Türkiye, Irak'taki Kürt Bölgesel Yönetimi ve diğer gruplarla ekonomik ve kültürel bağlarını güçlendirirken, futbol iş birliği de bu ilişkilerin bir parçası olabilir. Irak'ın istikrarsızlığı, Türkiye'nin güney sınırında güvenlik riski oluşturuyor; futbol gibi yumuşak güç araçları, toplumsal barışa katkı sağlayabilir. Ancak doğrudan bir futbol diplomasisi girişimi şu an için gündemde değil. Küresel ölçekte ise Irak'ın geri kalması, Asya futbolundaki rekabet dengesini etkilemiyor; zira zaten Irak, elit takımlar arasında sayılmıyor.
