İngiltere'de, geçmişte orduda eşcinsel olmanın yasak olduğu dönemde mağdur edilen LGBT gazilere yönelik tazminat programında başvuru süresi daralıyor. Yardım kuruluşları, yaklaşık 1000 gazinin henüz başvuru yapmadığını ve 2025 yılı sonunda sona erecek süreyi kaçırma riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Fighting With Pride ve diğer sivil toplum örgütleri, mağdurların bir an önce harekete geçmesi çağrısı yapıyor.
Tazminat Programının Geçmişi ve Kapsamı
İngiltere'de 1967'den 2000 yılına kadar orduda eşcinsel olmak suç sayılıyordu. Bu dönemde binlerce asker, cinsel yönelimi nedeniyle sorgulanmış, disiplin cezalarına çarptırılmış veya ordudan ihraç edilmişti. 2020 yılında yayımlanan bir raporun ardından hükümet, 2023'te LGBT gazilere yönelik tazminat programını başlattı. Program kapsamında mağdurlar, yaşadıkları maddi ve manevi kayıplar için 50.000 sterline kadar tazminat alabiliyor. Ancak başvuru için son tarih 31 Aralık 2025 olarak belirlendi. Şu ana kadar yaklaşık 1.400 gazinin başvurduğu, ancak 1.000 kadar kişinin henüz kaydolmadığı tahmin ediliyor.
Yardım kuruluşları, özellikle yaşlı gazilerin bu programa erişimde zorluk yaşadığını belirtiyor. Birçok mağdurun psikolojik travma nedeniyle konuyu yeniden gündeme getirmekten çekindiği, bazılarının ise programdan haberdar olmadığı ifade ediliyor. Fighting With Pride CEO'su Craig Jones, “Bu insanlar hayatlarının en zor dönemlerinden birini yaşadı. Onlara hak ettikleri tazminatı almaları için destek olmalıyız” dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, dünya genelinde ordularda LGBT bireylere yönelik ayrımcılığın sona erdirilmesi çabalarının bir parçası olarak görülüyor. ABD, Kanada ve Avustralya gibi ülkeler de benzer tazminat programları uygulamış veya uygulamayı değerlendirmektedir. İngiltere'nin bu adımı, tarihsel bir yanlışı düzeltme ve toplumsal barışı sağlama açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Ancak sürenin daralması, mağdurların adalete erişiminde lojistik ve psikolojik engellerin hala devam ettiğini gösteriyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de benzer davalarda devletlerin sorumluluğuna vurgu yapmıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de orduda eşcinsel olmak suç değildir, ancak LGBT bireyler askerlik hizmeti sırasında ayrımcılığa uğrayabilmektedir. Bu haber, Türkiye'de de benzer mağduriyetlerin yaşanmış olabileceğini ve devletin geçmişe dönük adımlar atması gerektiğini hatırlatıyor. Küresel düzeyde LGBT hakları konusunda artan farkındalık, Türkiye'deki sivil toplum kuruluşlarının da benzer taleplerini güçlendirebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkileri bağlamında insan hakları standartlarının yükseltilmesi, bu tür tazminat mekanizmalarının gündeme gelmesine neden olabilir.
