Downing Street'teki üst düzey yetkililer, İşçi Partisi lideri Andy Burnham'ın başbakan olması durumunda savunma harcamalarını artırmak için 'savaş tahvilleri' kavramını yeniden canlandırmayı hedefliyor. Bu kapsamda, Burnham'a yaklaşan hükümet görüşmelerinde 13,5 milyar sterlini aşan bir savunma bütçesi ayırması yönünde lobi yapılması planlanıyor. Kaynaklar, 10 Numara'daki ekibin, Birleşik Krallık'ın artan güvenlik tehditleri karşısında daha fazla kaynak ayırması gerektiğini savunduğunu belirtiyor. Burnham'ın ise bu fikre sıcak baktığı ancak kamu maliyesi üzerindeki etkileri konusunda temkinli olduğu ifade ediliyor.
Gelişmenin arka planı
Britanya'da savunma harcamaları son yıllarda GSYİH'nin yüzde 2'si civarında seyrediyor ancak NATO'nun yeni hedefleri ve Rusya-Ukrayna savaşı, ülkeleri daha fazla harcamaya zorluyor. Downing Street, Burnham'ın başbakan olması halinde, 'savaş tahvilleri' ile halktan borçlanarak savunma bütçesini hızla artırmayı öngörüyor. Bu tahviller, İkinci Dünya Savaşı'nda kullanılan modele benzer şekilde, vatandaşların devlete faiz karşılığı borç vermesini sağlayacak. Planın, 13,5 milyar sterlinlik ek harcamayı finanse etmesi bekleniyor. Ancak eleştirmenler, bu yöntemin kamu borcunu artıracağını ve enflasyonu tetikleyebileceğini savunuyor. Burnham'ın, erişim görüşmeleri sırasında bu öneriye nasıl yanıt vereceği merak konusu.
Bölgesel veya küresel boyut
Birleşik Krallık'ın savunma harcamalarını artırma planı, tüm Avrupa'da yükselen güvenlik endişelerinin bir yansıması. NATO'nun doğu kanadındaki ülkeler, Rusya tehdidine karşı savunma bütçelerini artırırken, Britanya'nın da bu trende ayak uydurması bekleniyor. 'Savaş tahvilleri' fikri, ekonomik açıdan daha az yük oluşturması nedeniyle diğer ülkeler için de örnek teşkil edebilir. Ancak bu planın hayata geçmesi, Britanya'nın mali disiplinini zorlayabilir ve uluslararası piyasalarda borçlanma maliyetlerini artırabilir. Ayrıca, ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını azaltma ihtimaline karşı Britanya'nın daha bağımsız bir savunma stratejisi izlemesi gerektiği tartışılıyor. Bu bağlamda, Burnham'ın atacağı adımlar sadece Britanya'nın değil, tüm Avrupa güvenlik mimarisinin geleceğini etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Britanya'da savunma harcamalarının artırılması, Türkiye'nin de üyesi olduğu NATO'nun caydırıcılık kapasitesini güçlendirebilir. Türkiye, özellikle Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki güvenlik sorunları nedeniyle NATO'nun askeri varlığına önem veriyor. Britanya'nın daha fazla savunma yatırımı yapması, Türkiye'nin NATO içindeki pozisyonunu dolaylı olarak etkileyebilir. Ancak, 'savaş tahvilleri' gibi borçlanma araçlarının Türkiye'de uygulanabilirliği sınırlı; zira Türkiye'nin kamu borcu yüksek ve faiz oranları dalgalı. Bu gelişme, Türkiye'nin savunma sanayiinde daha fazla yerli üretime yönelmesi gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor. Sonuçta, Britanya'nın savunma harcamalarındaki artış, küresel güç dengelerinde Türkiye'nin manevra alanını dolaylı olarak genişletebilir.
